Planning the future

Planning the future augustus 2014

In dit reisverslag zullen wij alvast een tipje van de sluier oplichten als het gaat om onze toekomstplannen. Wij gaan namelijk definitief Ghana verlaten. In het volgende reisverslag zullen we hier inhoudelijk op terugkomen, maar voor het zover is moet er nog veel werk worden verzet. Bovendien zijn we nog steeds in Ghana en daar gebeurt ook van alles. Vooralsnog dus eerst onze actuele Ghana-perikelen……….

We love Ghana, but we don’t understand Ghana…….dat maakt leven in Ghana zwaar…….. Je hebt te maken met een ‘obeying system in a lie-culture’………..

Sinds september 2013 is er al sprake van cholera in Ghana. Het breidt zich uit over het hele land. Inmiddels is cholera geconstateerd in de volgende regio’s: Greater Accra; Central Region; Eastern Region; Upper West en Northern Region. Een ziekenhuis in Accra klaagt dat er te weinig bedden zijn om voor een adequate opvang te zorgen. De eerste slachtoffers zijn reeds te betreuren. Het sterfte-percentage is 1,5%.

En dan ebola…..Er is nog geen ebola in Ghana waargenomen, wel in Nigeria, Liberia, Sierra Leone en Guinee. (Juli 2014: 1320 gevallen/Augustus 2014: 1427 gevallen). Feit is dat heel West-Afrika waakzaam is en dus ook Ghana. Echter: In één van de betere ziekenhuizen in Accra (Korle Bu Hospital, door ons in het verleden wel eens bezocht), was één arts zo eerlijk en open om in de pers te durven ventileren dat hij er heilig van overtuigd zou zijn dat de artsen zouden weglopen als er een ebola-patiёnt zou worden binnengebracht. Met onze Ghana-ervaring kunnen wij dit alleen maar beamen/bevestigen. Het Korle Bu ziekenhuis blijkt onvoldoende uitgerust te zijn om deze patiёnten te behandelen. Het ontbreekt zelfs aan water om de handen te wassen! Gelukkig heeft de WHO toegezegd in te zullen grijpen als de getroffen landen problemen krijgen met de bestrijding en behandeling van ebola. Wij lezen dat er in Accra, Kumasi en Tamale behandelcentra komen. Verder kan het ebola-virus het vliegverkeer in de West-Afrikaanse landen en wellicht ook daar buiten ernstig verstoren.

Op vele manieren wordt aandacht besteed aan ebola en dus ook op onze Tessark-school. Lesmateriaal wordt verzameld en een arts zal misschien voorlichting komen geven, maar het internet geeft natuurlijk ook antwoord op vele vragen. Een leerling van een jaar of vijf/zes, kwam naar mij (Dees) toe en zei met een serieuze snoet: ‘If your armpit is smelling, then you have ebola’.

Onlangs is er een vergadering in Washington DC geweest met de leiders van de Afrikaanse landen. De leiders van de landen waar ebola heerst (Nigeria, Sierra Leone, Guinee, Liberia), waren niet welkom. De andere leiders van Afrikaanse landen (waaronder president Mahama van Ghana) werden medisch onderzocht op ebola.

Buitenlandse Zaken vraagt Nederlanders in de landen waar ebola is uitgebroken zich te registreren. Het gaat om de landen Sierra Leone, Liberia en Guinee. Nederland heeft in de drie getroffen landen geen ambassade. De oproepen aan de Nederlanders en hun registratie vindt plaats vanuit de ambassades in Ghana en Senegal.

Ook in Ghana zie je dat men in de ban is van ebola.
Inmiddels is de ‘ebola-greeting’ in het leven geroepen: Er wordt geadviseerd om geen handen meer te geven, maar om elkaar te begroeten middels een vuist of een elleboog. Op een winkeldeur stond de volgende tekst aangeplakt: ‘Buy Carex handgel for ebola protection’. Nu zal het ongetwijfeld een business-aktiviteit zijn, maar toch……Hoe het ook zij: De hele dag handen wassen is het devies! Op diezelfde winkeldeur werd ook gewaarschuwd voor cholera, want dit is inmiddels al wel uitgebroken in Ghana en zelfs al in Takoradi/Sekondi. Ook de apotheken spelen in op de ebola-angst van mensen; zij doen goede zaken met de verkoop van desinfecterende zeep! Inmiddels al de eerste leerling waargenomen die met de ‘ebola-handgel’ driftig in de weer was. Op 28 augustus vond er een ebola-conferentie in Ghana plaats.

En toen kregen we een mail van Meditel over ebola. Zie hieronder:

Beste reiziger,
In West Afrika is er een grote uitbraak van ebola. Deze besmettelijke ziekte is meestal dodelijk. Dagelijks komen er nieuwe gevallen bij, soms in andere streken of landen.
Gelukkig komt ebola nog niet voor in toeristische gebieden. De meeste reizigers lopen geen gevaar.
Meditel informeert u graag over deze ziekte, de risico’s en de voorzorgsmaatregelen, zodat u het risico laag kunt houden.

Wat is ebola?
Ebola is een virusziekte die momenteel voorkomt in het midden en westen van Afrika: Guinee, Liberia, Sierra Leone en Nigeria. Het virus wordt overgedragen door een direct contact met bloed of lichaamsvloeistoffen van een besmette persoon of dier. Er is geen overdracht via water, voedsel, muggen of lucht.
Tussen besmetting en de eerste ziekteverschijnselen liggen 2 dagen tot 3 weken.
Een patiënt is besmettelijk vanaf het moment dat de ziekte uitbreekt tot wel 7 weken na een eventueel herstel.

Wat zijn de beginnende symptomen van ebola?
Koorts, hoofdpijn, spierpijn, diarree, braken of bloedingen.

Bestaat er een vaccin? Of een behandeling?
Nee, bescherming door vaccinatie is niet mogelijk.
Een goede behandeling bestaat ook niet. Er zijn een paar experimentele geneesmiddelen, die vrijwel niet verkrijgbaar zijn.
Het allerbelangrijkste is dus: zorg dat u niet besmet raakt.

Het eenvoudigste is: ga niet naar de risico-gebieden (Guinee, Liberia, Sierra Leone en Nigeria). Kijk voor de reisadviezen van de overheid op http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/reisadviezen/inhoud

Wat moet u doen als u toch naar deze landen gaat?
Kom niet in de nabijheid van (overleden) patiënten en vermijd begrafenisrituelen van ebola-patiënten.
Vermijd ieder contact met levende of dode wilde dieren (apen, vleermuizen, bosantilopen).
Was zeer regelmatig de handen met zeep of andere ontsmettingsmiddelen.

Waar moet u op letten als u uit een risicogebied komt?
Krijgt u binnen 3 weken koorts, hoofdpijn, spierpijn, diarree, braken of bloedingen? Neem dan telefonisch contact op met uw huisarts, meldt de verschijnselen en leg uit dat u in een ebola-gebied bent geweest.
Vermijd paniek. Er zijn een heleboel eenvoudige ziektes waar je hoofdpijn, spierpijn, enzovoorts van krijgt. Er is bloedonderzoek nodig om vast te stellen dat het om ebola gaat.

Tot zover het bericht van Meditel. Het is natuurlijk goed dat je wordt geïnformeerd over deze serieuze zaak, maar feit is wel dat de lading in Nederland als sterker wordt ervaren dan in Ghana (waar gelukkig nog geen ebola is geconstateerd). Dit fenomeen is algemeen bekend: Als je aan de zijlijn staat is het vaak erger dan dat je zelf op het veld en binnen de lijnen staat. Als we inhoudelijk de mail analyseren, dan moeten we ook glimlachen….. Uit de zin: Gelukkig komt ebola nog niet voor in toeristische gebieden. De meeste reizigers lopen geen gevaar…..blijkt maar weer dat er geen groter belang is dan het eigen belang. Nou ja zeg, niet-toeristen zijn toch ook mensen die slachtoffer kunnen worden?! Beetje lachwekkend is ook de mededeling: Vermijd paniek. Dit staat toch enigszins haaks op de strekking van de mail, die toch een beetje paniekerig overkomt.

Dat het slecht gaat met de Ghanese economie is al veelvuldig door ons gezegd. De munteenheid in Ghana, zijnde de Ghanese Cedi blijkt op dit moment (augustus 2014) de slechtste valuta van de hele wereld te zijn!!! Inmiddels heeft de regering van Ghana ermee ingestemd dat het IMF zal helpen om de Ghanese economie op orde te brengen. Onlangs heeft de koers van de Cedi een absoluut dieptepunt bereikt: Voor 100 Euro krijg je nu maar liefst 500 Cedis! (In 2011 waren dit er 200), maar goed……de prijzen stijgen enorm! De Ghanese president Mahama voelt zich echter totaal niet ‘desperate’ over de economische situatie en zegt letterlijk: Laat het geld van het IMF maar komen. Nou ja zeg……

Inmiddels wordt de ‘Bank of Ghana’ (BOG; te vergelijken met De Nederlandse Bank) beschuldigd van fraude als het gaat om de vaststelling van de valuta koers van de Cedi. Er wordt volgens berichtgeving in de kranten een te lage wisselkoers medegedeeld aan het publiek. Wij van onze kant hebben al ontdekt dat de wisselkoers bij de bank bij geldopname via de pin-automaat (ATM) een stuk hoger is dan die van de BOG.

Een tekort aan brandstof is ook vaak aan de orde. Medio augustus was er in Takoradi geen druppel diesel meer te krijgen. Ook in andere plaatsen in het land is er een gebrek. Om de tankstations te bevoorraden zijn slechts 4 tankwagens aanwezig. Eigenlijk zijn er 70 tankwagens nodig. Dus het gaat weer extreem lang duren voordat de achterstand is weggewerkt. Ook de goudindustrie klaagt steen en been. Er is nog slechts diesel voor enkele dagen. En als er geen diesel is kunnen de machines niet draaien. Deze tak (goudindustrie) bevindt zich al langer in zwaar weer, omdat de prijs van het goud gedurende geruime tijd al zeer laag is. Er zijn dan ook al honderden mensen ontslagen in deze branche.

En dan lezen we dat Obama zich richt tot enkele Afrikaanse leiders…Stop met het altijd maken van excuses, vooral op het gebied van de economie en stop met het wijzen naar het koloniale verleden; zet de neus vooruit!...... Ja, helemaal mee eens. Uit eigen ervaring in Ghana weten wij dat dit enorm speelt hier. Er is inderdaad altijd sprake van excuses en beloftes, maar een concreet resultaat blijft meestal uit.
En als het in hun straatje te pas komt, dan beroepen Afrikanen zich op traditie, maar als het slecht uitkomt, dan verwijzen ze maar al te graag naar het koloniale verleden.

Toch is Ghana ook vaak funny…….Als wij bij een kraampje een paar stukjes gebakken plantain kopen, kijkt de verkoopster ons heel blij aan en zegt: ‘I have a daughter of 23 years old and she wants to marry a white man; please do you have a son who can marry my daughter?!’……hahaha!!!! Moeder was echt bloedserieus en voegde er aan toe: ‘My daughter is in the house now, you can go there and discuss it’……..Oh…..Ghana werkt op de lachspieren!

Een ander voorbeeld van het grappige Ghana: Moses (een medewerker van de elektriciteitsmaatschappij ECG), met wie Ben in het verleden regelmatig telefonisch contact heeft gehad, belde plotseling op en zomaar ‘out of the blue’ liet hij weten dat hij enkele dagen later langs zou komen ‘just to greet’. In januari j.l. had hij dit al toegezegd, maar tot op heden was het daarbij gebleven. Op de keper beschouwd is het natuurlijk eigenaardig: Wij kennen de hele man niet; wij hebben hem nog nooit gezien en dan laat hij weten dat hij na zijn werk even langskomt. Onze Ghanese ervaring heeft inmiddels geleerd dat dit bij een belofte zal blijven. Het is in Ghana namelijk altijd weer: promise and fail………….En inderdaad: Moses kwam niet opdagen.

Ben heeft het euvel dat hij geen mensen herkent; voor hem zijn het allemaal look-a-likes; verder is hij ‘kampioen socializen’ en staat hij altijd met iedereen te kletsen. Zo ook een hele tijd geleden toen hij op straat stond te praten met 2 dames die bij de ‘navy’ werkten. Zij vroegen hem het hemd van het lijf over Nederland en Ben vertelde o.a. over de rolverdeling, over het feit dat het in Nederland normaal is dat de taken tussen man en vrouw verdeeld worden. Dit in tegenstelling tot Ghana, waar de man duidelijk de baas is en de vrouw meestal slechts werkt en gehoorzaamt. Ben ging nog een stapje verder en maakte een geintje door te zeggen: ‘We have boss 1 and boss 2; sometimes I am boss 1 and sometimes I am boss 2 in the house and that is the same for my wife’. De vrouwen vonden het bijster interessant. Een hele poos later kwam Ben de beide dames - gehuld in hun witte navy pak - weer tegen en kreeg hij te horen: ‘He mister White, are you boss 1 or boss 2 today?’………..

Het verstoten 12-jarige meisje Efua dat als sloofje wordt gebruikt op Tessark (een ander woord heb ik er echt niet voor) is geen gemakkelijk persoontje en wordt regelmatig gestraft. Dat is een feit, maar de manier waarop zij wordt gestraft is ronduit bij de beesten af. Zij wordt afgerost en in elkaar geslagen (ik kan het niet anders verwoorden). Toen ik het zag, liet ik weten: ‘Stop it, she is a human being’. Het antwoord van de ‘mepper’ luidde slechts: ‘She deserved it’.

En dan is personeelslid Maggie plotseling als een dief in de nacht vertrokken naarAccra. Dit kreeg ik te horen van juf Tio. Niemand weet waarom zij is weggegaan. Wij zijn wel blij, want na oma Theresa is Maggie de meest irritante persoon in dit Tessark-huis. Helaas……Maggie is gewoon op ‘leave’ en zal binnenkort weer terugkeren. Jammer……Nanaama liet weten dat later juf Tio zelf plotseling was verdwenen en zij voegde eraan toe: …..‘They will all disappear, one after the other’…..Inmiddels werd mij duidelijk dat alle leerkrachten tijdens de ‘holiday classes’om beurten vrij krijgen en dus bijvoorbeeld ‘on travelling’ kunnen gaan.

De holiday classes worden gehouden tussen 4 augustus en 9 september. Het is niet verplicht om te komen en er wordt ook geen nieuwe stof aangeboden. Sneu voor de kinderen is wel dat het programma erg saai is; er wordt veel gerepeteerd. In mijn beleving is het slechts kinderopvang voor de werkende ouders.

Eén van mijn favoriete leerlingen is Loïs (na de schoolvakantie zal zij naar P1 gaan). Zij is het kleinkind van juf Tio en een echte wijsneus. Ik kom graag in de klas van juf Tio en ik noem het zelfs ‘my shelter’. Als ik even de hele scene wil ontvluchten, ga ik naar dit klasje. Zodra Loïs mij ziet, springt zij op m’n schoot en wordt madam Deseleen (zo spreekt ze mijn naam uit) geacht om haar en haar klasgenootjes te vermaken. Ook al werk ik een heel divers programma af, voor Loïs is het nooit genoeg. Ik stelde dan ook voor dat zij zelf maar eens een verhaal moest vertellen en aldus geschiedde. Aan fantasie geen gebrek! Het einde van het liedje was dat de kleine Loïs naar Nederland wilde komen om madam Desirée te verzorgen als ondergetekende heel oud zou zijn. Juf/oma Tio luisterde aandachtig en glimlachte en sprak: ‘Yes, that should be great; oh madam Desirée I will encourage Loïs’………

Begin augustus werden we opnieuw geplaagd door dagenlang geen water uit de kraan……emmertjes water halen dus……Ook was er weer veel stroomuitval…..lights off…..lights off….Medio juni heeft de school een generator aangeschaft die in geval van ‘lights off’ school en huis kan voorzien van elektriciteit. Inmiddels is het bijna 2 maanden later en nog steeds is die generator niet aangesloten. Als wij voorzichtig vragen naar de reden hiervan, luidt het antwoord: ‘Nobody is asking for it; everybody is used to the darkness’. Juist ja, is duidelijk. Slechts ‘the Whites’ willen graag dat die generator gaat functioneren.

Ghana zit altijd vol verrassingen……..Oud-collega Aziz van de Cambridge Garden Academy school in Tamale - die jaren geleden die plek heeft verruild voor iets anders - was geslaagd voor een vervolgopleiding. Hij belde op en nodigde ons uit om op zaterdag 9 augustus de ‘graduation’ bij te wonen in Cape Coast. Erg aardig natuurlijk, maar los van het feit dat het een enkele reis per bus betekent van een kleine 3 uur, heeft zo’n uitnodiging vaak een financiёle reden…….Witte geef geld……!!!

En dan verschijnt directrice Nanaama plotseling met een donkere bril. Navraag leert dat zij een infectie heeft aan haar oog. En niet alleen zij, maar haar hele gezin (met uitzondering van het oudste zoontje Naneejo) heeft een oogontsteking. Baby Pikee heeft zijn zusje Meefia aangestoken en dochter Meefia heeft moeder Nanaama aangestoken en laatstgenoemde heeft het overgebracht op haar man Stephen. Over baby Pikee gesproken: Vorig jaar ging Nanaama begin augustus voor ongeveer 5 maanden naar de USA om haar jongste kind geboren te laten worden in Amerika. Time flies! Nu wordt de kleine Pikee begin oktober alweer 1 jaar.

Op de twee bureau’s op kantoor liggen als een soort tafelkleden/grote bureauleggers de omgedraaide funeral-posters van de overleden grandpa Eric, zijnde de vader van Nanaama. Maar uh…..waarom die posters niet omdraaien, zodat pa altijd mee kan kijken met dochter-lief op kantoor? Oh nee…..that was too shocking for Nanaama……

Blijkbaar hebben enkele ‘graduants’ (de feestelingen die op 29 juli hun graduation hebben gevierd) nog niet betaald voor hun ‘ certificate’.
Op het kantoor van Nanaama lag dus nog een stapeltje certificaten. Zij liet mij een exemplaar zien en vroeg of ik het mooi vond. Dit was mijn kans om een geintje te maken. Ik liet haar weten: ‘Oh yes it is nice, but I see a mistake’. Zij keek me geschrokken aan en vroeg wat er dan wel verkeerd was. Daarop antwoordde ik: ‘The name of the headmistress is not okay; it has to be your name instead of the name of your mother’. Oeps……toch leuk dat Nanaama hier ontzettend om moest lachen…….

De hond van Tessark liep mank. Later leek het beest weer aardig opgeknapt te zijn. Plotseling echter was ie weg. Richard van kantoor liet weten: ‘I have sent the dog to The Netherlands’.

Een hele zaterdagmiddag werd besteed om 2 Franse boeken van mij (Dees) terug te vinden. In 2011 achtergelaten op Tessark (te veel bagage destijds toen we naar Nederland terugkeerden), maar in het kader van de nabije toekomst zou ik de betreffende boeken wellicht weer nodig kunnen hebben. Voor Tessark geen enkel probleem, omdat zij er helemaal niets mee hebben gedaan. Echter: De boeken zijn onvindbaar. Wij hebben uren gezocht in verschillende kasten in de gang, die uitpuilen van de rommel, echter zonder resultaat. Nou ja, geen ramp, het was het proberen waard. Toch vond ik in de chaos een paar boekjes die ik in de nabije toekomst goed kan gebruiken en hier werden dan ook copieёn van gemaakt.

Nog geen week later werd er een kamer leeggehaald; het leek wel of er een bom was gevallen…..Je struikelde over de troep! Alles vanuit die kamer werd tijdelijk in de gang ‘geparkeerd’. En wat zie ik daar plotseling liggen? Juist ja……1 van mijn ‘missing French books’. Dus nummer 1 is terecht; nummer 2 niet.

Deze maand waren er veel Nederland-perikelen, die te maken hadden met ons appartement. Er was een probleem met de vloerverwarming, met een douchemengkraan en met een router. Bovendien werd het gasnet overgedragen van Cogas naar Delta. Gelukkig konden we een beroep doen op het verhuurbedrijf in Middelburg en is inmiddels alles opgelost, zodat onze huurder weer kan genieten van het wooncomfort.

Tamale hebben we nog geregeld aan de telefoon……Kapster Azara is één van de meiden die regelmatig iets van zich laat horen. Deze keer vertelde zij: ‘I am working in my shop’. Dat is voor ons natuurlijk prettig om te horen en je gedachten gaan terug naar de houten kiosk die in de ‘community’ staat. Op een gegeven moment gaf zij de telefoon aan haar ‘ auntie’. Met deze tante van Azara hebben wij in het verleden veelvuldig contact gehad. Aangezien de vrouw slechts Dagbanli spreekt kon van een gesprek uiteraard geen sprake zijn, maar het feit dat we elkaars stem hoorden, zorgde in ieder geval voor blijheid.

En een beetje blijheid kunnen we wel gebruiken…….tjonge tjonge……onder 1 dak leven met oma Theresa valt niet mee. Goh, wat kan dat mens te keer gaan zeg! Zij scheldt tegen het personeel en uit angst om hun baantje te verliezen, beginnen zij nog harder voor grandma te rennen en oma geniet hier mateloos van. Zeer irritant! Constant schalt haar schelle stem door alle ruimtes en vaak is het verstoten kind Efua de klos….. ‘Efua! Efua’! horen wij honderd keer per dag en dan antwoordt (d.w.z. schreeuwt) Efua terug: ‘Yes ma’ en dan vliegt zij richting oma voor de volgende opdracht.

Schreeuwen, veel geluid en lawaai…..dat is ook Ghana. Als ’s avonds leerkrachten en leerlingen weg zijn, genieten wij van de stilte.

Als ik nietsvermoedend de buitenkeuken inloop, ligt daar Sarah op de grond, van top tot teen gewikkeld in een wit laken. Zij leek wel een mummie. Deze Sarah (er zijn namelijk 3 Sarah’s op Tessark) is een oude vrouw die een beetje helpt in de crèche en verder iedere ochtend tegen de kleintjes buldert: ‘Come and greet’. Tsja….en als dat vergeten wordt, krijgen de leerlingen te horen: ‘Why you didn’t greet? I will cane you!’ Ook als de kinderen onderling op school Fanti spreken (de lokale taal), krijgen zij een standje en luidt de boodschap: ‘Speak English and don’t speak Fanti’.

De leerlingen zorgen voor de ‘spirit’ om door te gaan. Vaak moet je glimlachen om de kinderlijke logica. Als een kind constateert dat Dees toch al ‘very old’ is, krijgt zij bijval van een klein meisje dat vraagt: ‘Madam Desirée you die?’ Ja, voor deze kinderen associeert oud gewoon met dood.

Zoals wellicht eerder gemeld zijn er ‘holiday-classes’ van 4 augustus tot 9 september. In mijn beleving is er geen enkel verschil met de normale schooldagen. Als ik voorzichtig meld dat het programma in mijn beleving nogal saai is, krijg ik te horen: ‘No it’s nice’. Maar uh……er wordt alleen maar opgedreund en herhaald; er is geen enkele leuke aktiviteit. Blijkbaar zijn wij de enigen die meer verwachten van ‘holiday classes’, want iedereen laat weten: ‘It’s okay; the children are learning…….’Tsja…..en dat is precies de spijker op de kop……in een Ghanese setting verstaat men onder leren…..opdreunen. Dat er vele andere manieren van leren zijn, gaat er niet in.

Het valt op dat tijdens deze periode met ‘holiday-classes’ oma Theresa vaak het weekend weg gaat (bijvoorbeeld naar haar kinderen in Accra). Het moge duidelijk zijn dat wij dit heerlijk vinden! In het weekend genieten wij van het feit dat er geen lawaai is van leerlingen en leerkrachten en als oma Theresa dan ook nog het hele weekend weg is, genieten wij dubbelop!

15 augustus: Ik (Dees) laat weer eens prikken op malaria, maar gelukkig was er niets aan de hand. Het blijft altijd leuk om de opschriften in het lab te lezen, zoals deze: ‘Citilab wishes you speedy recovery. God heals you. Thanks’.

Eén van onze Ghanese vrienden uit Bolgatanga, zijnde Sadik, was vader geworden van zijn tweede dochter. Via de Nederlandse Jan (contactpersoon Gambibgo project) werden wij op de hoogte gebracht van dit mooie nieuws.

De wereld is klein……eind januari 2011 hebben wij een etentje gehad met Nederlanders die in Takoradi woonden. Deze uitnodiging kwam van de ambassadeur van Nederland in Ghana. Deze was destijds bezig met een kennismakingsbezoek door Ghana. Inmiddels is er alweer een nieuwe ambassadeur, maar goed….Op die avond troffen wij de Nederlandse Cor, getrouwd met een Braziliaanse en vader van 2 kinderen. En wie treffen we op 17 augustus aan zee? Juist ja, diezelfde Cor. Hij liet weten dat hij eind van het jaar definitief terugkeert naar Nederland (na 10 jaar Ghana).
Zijn vrouw en kinderen wilden graag naar Nederland, maar Cor zelf stond niet te springen. Het gezin is inmiddels al in Nederland; Cor echter is nog een paar maanden in Ghana, vanwege het overdragen van zijn werk aan zijn opvolger.

In Ghana is veel tweedehands kleding uit Europa in omloop. Dan word je wel eens geconfronteerd met grappige spreuken die helemaal niet passen in de Ghanese cultuur. Eén van de leerlingen had een T-shirt aan met daarop een Duitse tekst. Vanzelfsprekend begreep hij de tekst niet. Toen ik hem de betekenis vertelde, zijnde: …..’Als pap en mam nee zeggen, dan vraag ik het gewoon aan opa en oma’……keek hij mij niet-begrijpend aan. Dit laatste was natuurlijk niet verwonderlijk in een Ghanees kader, want daar gehoorzaam je namelijk als kind altijd.

20 augustus: Een klein ongelukje……..een schoolbord valt van een houten standaard af (een soort schildersezel) en belandt op…….. mijn rug, schouder, arm. Niet alleen ik (Dees) was de pineut, ook enkele leerlingen moesten het ontgelden.

Er is een leerling op de Tessark-school, een jongetje van 4 jaar, dat nog steeds niet kan praten. Je merkt aan de leerkrachten dat zij geen idee hebben hoe zij hier mee om moeten gaan cq hoe zij dit probleem moeten aanpakken en voor zover mogelijk kunnen oplossen. Men komt niet verder dan: ‘He is not able to talk’.

Juf Ayisha heb ik al een hele tijd niet meer gezien. Ook ontslagen? Iedereen lijkt hier zomaar te verdwijnen. Als ik naar haar vraag, krijg ik te horen dat zij een cursus social welfare volgt. Ik heb zo m’n twijfels…….

Vaak word je als ‘white people’ financieel bedonderd. Als we een pak copieerpapier willen kopen varieert de prijs van 80 Cedis naar 16 Cedis!!!! Een andere bron van ergernis kan een bezoek aan de ‘tailor’ zijn. Kleding laten vermaken lijkt een simpele opdracht, maar niet in Ghana. In het begin is alles ‘no problem’, maar als puntje bij paaltje komt, zegt men: ‘The problem is….’ En dan krijg je een verhaal te horen, waarvan je denkt: Hij heeft echt niets begrepen van mijn bedoeling.

Harry (broer Nanaama) was weer eens uit Accra overgekomen voor een weekendje Takoradi en op 23 augustus hadden we dus de mogelijkheid om weer eens een goed gesprek te voeren, want dat mis je hier vaak. Hij begreep heel goed dat het ‘a mission impossible’ is om onder 1 dak te leven met zijn moeder, zijnde oma Theresa.

Aangezien we druk doende zijn met de planning van de nabije toekomst en ons naderende vertrek uit Ghana, is het logisch dat we veel achter de computer zitten. Echter: De stroom valt nog steeds te vaak uit. Op een gegeven moment stapelde het werk zich op en zagen we geen andere mogelijkheid dan uitwijken naar een plek die een generator heeft (de generator van Tessark is na 2 maanden namelijk nog steeds niet aangesloten), die plek vonden we om de hoek, namelijk bij Radio Good News. Wij blij, want als je moet wachten op de generator van Tessark……….dan kun je wachten tot je een ons weegt. Telkens weer was er een ander excuus: No fuel, no engine oil etc. etc. Echter: Wat schetste onze verbazing?
Toen we op 23 augustus voor de zoveelste keer in het donker zaten, hoorden we plotseling het geluid van een generator. Zou het dan eindelijk functioneren? En ja hoor…..toen was er licht in de duisternis! Helaas werd de generator bij de volgende ‘lights off’ niet meer ingeschakeld. Het bleef bij die ene keer.

Op het terrein van de elektriciteits-maatschappij ECG staat een bord met een tekst in de trant van ‘illegal connection is a crime; avoid it’ en deze tekst gaat gepaard met een tekening van 2 mannen, waarvan de hoofden bijna niet meer zichtbaar zijn en waarvan de handen in de boeien zijn geslagen. Waarschuwing voor illegaal aftappen van elektriciteit (dat veel voorkomt in Ghana)……………

De zoon van een oud werkneemster van Tessark, werkt sinds kort als medewerker in de bediening in de haven van Takoradi. Deze Samuel woont bij zijn moeder Roda in het centrum van Takoradi-town. Moeder Roda runt daar een shop. Soms zien we Roda nog op school, aangezien zij de cake-jes bakt die aan de schoolkinderen worden verkocht. Af en toe zien we ook nog wel eens zoon Samuel als we in een verloren uurtje even naar de haven gaan. (Op loopafstand van de school). Samuel liet ons weten dat zijn bijnaam ‘spider’ is en hij vervolgde: ‘If you are looking for my mother, ask for ‘spider’s mother, instead of Samuel’s mother. Everybody knows spider’s mother, but nobody knows Samuel’s mother’. Over de haven van Takoradi gesproken: Hier zijn vaak mensen te vinden die onder het genot van een consumptie genieten van de bedrijvigheid in de haven. Plotseling kwam de baas van ‘spider’ naar ons toe. Hij begroette ons zeer joviaal en liet weten dat hij ons nog herkende van onze Takoradi periode 2010-2011. Wij echter herkenden hem in eerste instantie niet meteen terug, maar goed……we voerden een leuk gesprek en blijkbaar kon hij het waarderen dat wij bijna 7 jaar als vrijwilligers aktief waren geweest voor zijn land Ghana, want plotseling gaf hij opdracht om voor ons een pizza te laten bakken. Een zeer aardige geste! En voor ons na lange tijd een streling voor de tong, na alle éénzijdige voeding.

Oma Theresa drukt een negatieve stempel op alles en iedereen. I.v.m. ons naderende vertrek heeft iemand aangeboden om ons te helpen, maar nadien bleek dat de vrouw in kwestie haar toezegging introk, omdat zij vreesde voor represailles van oma. Gelukkig vonden wij snel iemand anders en deze persoon had geen enkele link met de Tessark-school.

Nog nooit hebben wij oma Theresa eens een compliment horen maken richting leerkrachten of het andere personeel. Het lijkt wel of die vrouw slechts bevelen kan geven en kan schreeuwen tegen iedereen.

Het is handig dat het ziekenhuis op loopafstand van de school is. Het is hetzelfde ziekenhuis als waar wij in 2010-2011 kwamen. (Haven-ziekenhuis).

Maandelijks wordt de post vanuit Nederland opgestuurd naar Takoradi. Dat verloopt prima. De laatste kilometer is echter het meest lastige in het hele traject. Richard van kantoor moet de sleutel van de P.O. Box aan oma Theresa vragen. Vervolgens moet leerkracht Bright naar het postkantoor om de postbus leeg te maken. Als er post voor ons is moet deze eerst worden overhandigd aan oma. Daarna geeft oma de post weer aan Bright en deze geeft de post dan uiteindelijk aan ons.
Deze inefficiёnte omslachtige handelswijze is natuurlijk ronduit belachelijk, maar past helemaal in een Ghanese setting. Toen wij op 25 augustus zowel Richard als Bright benaderden omtrent onze post, bleef resultaat uit.
De taak van Richard is slechts om de sleutel aan oma te vragen en de taak van Bright is slechts om de post op te halen. Echter: Als oma de sleutel niet aan Richard geeft, dan blokkeert zij daarmee dus het proces. Richard en Bright stonden erbij en keken ernaar. Gelukkig zijn we niet voor één gat gevangen: We kunnen altijd Nanaama inschakelen of we zouden zelf naar het postkantoor kunnen gaan. De ervaring heeft geleerd dat men ook wel bereid is om je post te geven zonder in het bezit te zijn van de sleutel van de P.O.Box. Toen we dit uitspraken richting Richard en Bright, zwaaide laatstgenoemde plotseling vrolijk met een grote envelop die voor ons was bestemd. Tsja……Ghana begrijpen wij na bijna 7 jaar nog steeds niet!

Je moet je niet ergeren, maar laten verwonderen……………………..helaas lukt dat niet altijd. Als ik (Dees) lesmateriaal wil laten copieёren op kantoor, krijg ik te horen: ‘The paper finished’. Ik laat het lesmateriaal achter op kantoor en vraag wanneer men verwacht dat de copieёn klaar zullen zijn. Het standaard antwoord kon niet uitblijven: ‘Unless we have paper’. Op dat moment was een logische vraag van mijn kant : ‘When do you buy the paper?’ en ja hoor, daar kwam weer zo’n typisch Ghanees antwoord: ‘Unless there is money’ enz. enz. Je wordt er helemaal tureluurs van. Na ongeveer 2 weken wachten, kon ik het niet meer langer aanzien en besloot ik om zelf copieerpapier te gaan kopen. Gewapend met dit papier begaf ik mij wederom naar het kantoor en stelde voor om zelf te copieёren. Jammer dan…..dat was de taak van Priscilla, werkzaam op kantoor. Echter: Ook dat verliep niet zonder slag of stoot. Zij heeft het Ghanese buskruit niet uitgevonden en werkt bovendien ontzettend langzaam. Die slome houding deed mij (Dees) bijna ploffen. Alles ging fout en plotseling liet zij weten: ‘I am too tired’, maar goed….Het lukte mij uiteindelijk toch nog om Priscilla te motiveren om de klus min of meer af te ronden…….Pfff…..diepe zucht……

Cultuurverschillen…..….als we in de stad een blouse willen passen, dan wordt daarvoor toestemming verleend onder de voorwaarde dat je deze ook daadwerkelijk koopt. Maar uh…..je moet toch eerst kunnen passen voordat je overgaat tot een eventuele koop? In Ghana dus niet. Als je een kledingstuk hebt aangepast en daarna niet koopt (zoals in ons geval), word je boos aangekeken.

Juf Tio en juf Fausti hadden mij gevraagd of ik bereid was om beiden de beginselen van het internet bij te brengen. Natuurlijk wilde ik dat doen, maar……de beide dames lieten weten dat oma Theresa dat nooit zou goedkeuren. Samen besloten we om deze pc-les niet op mijn kamer te laten plaatsvinden, maar in het klaslokaal van juf Tio, (waar een stopcontact is), op een rustig moment aan het einde van de dag (zonder leerlingen). Voor de zekerheid had ik bovendien Nanaama al op de hoogte gebracht van het idee en zij was accoord. Aldus afgesproken en een afspraak werd gemaakt voor 26 augustus. De beide leerkrachten vonden het geweldig dat zij de kans kregen om zich voor de eerste keer in hun leven te begeven op de digitale snelweg, maar…….toen ik in het klaslokaal arriveerde was juf Tio druk bezig om het klaslokaal schoon te maken.
Zij liet mij weten: ‘Grandma told every teacher to do the general cleaning of the classroom and she will come to check it. If it is not okay, then we are in trouble’……Juf Tio liet mij weten dat zij dolgraag haar eerste internet-lesje wilde hebben, maar dat zij doodsbang was voor oma. Wij stonden samen te praten (Tio, Fausti en ik), toen we plotseling de schelle stem van oma hoorde: ‘Fausti come’.
Ik besloot naar Nanaama te gaan en de situatie voor te leggen: Twee leerkrachten willen dolgraag de computerles volgen, maar zijn doodsbang voor oma. Nanaama liet weten: ‘There is no need to be afraid; let them choose themselves’. Echter: Het einde van het liedje was: De juffen durfden niet………..

Een maker van een TV-soap zou op Tessark meer dan voldoende inspiratie kunnen opdoen om er een zeer succesvolle soap van te maken!

Het gaat slecht met Ghana; iedereen is ‘suffering’. Op straat merk je dat we vaker worden aangesproken. Men vraagt om geld, om eten e.d. Aangezien er in Takoradi lang niet zo veel ‘witten’ zijn dan in Tamale, val je als blanke al snel op. Het ligt dan voor de hand dat je gevraagd wordt om hulp, want ‘Obruni’ moet nu eenmaal helpen…..

En onze nabije toekomst? De titel van dit verslag heet: Planning the future en daar zijn we dan ook volop mee bezig. Op 1 oktober gaan wij Ghana verlaten. Via Workaway zijn wij ons aan het oriёnteren op vrijwilligerswerk in een ander land dan Ghana.

Als ik de leerlingen al een beetje inlicht over ons naderende vertrek uit Ghana, krijg ik te horen: ‘But madam Desirée, who will tell stories to us?’ Iemand anders laat weten: ‘I will cry a lot and because of my tears, I need a big sheet instead of a handkerchief!’

Toch zijn wij blij dat we bijna een punt achter Ghana gaan zetten. Het land van …unless…..unless….…unless….…; het land van….. ‘corruption and telling lies’…. loopt ten einde!!!

Op naar de laatste maand Ghana……!!!! (En dit keer echt)…....!!!

Hartelijke groet,
Ben en Dees