Een moeilijke start

Na een kleine 2 jaar Nederland, terug in Ghana……….vreemd en vertrouwd tegelijk……
Op 14 februari 2013 arriveerden we in Accra waar we de nacht doorbrachten in New Haven en op 15 februari hadden we onze binnenlandse vlucht naar Tamale. Het was de eerste keer dat we het traject Accra-Tamale niet per bus aflegden, maar per vliegtuig (Starbow). Erg fijn! Op het vliegveld in Tamale werden we opgehaald door John en Bash.

Achtergrond informatie:
De organisatie Vrijwillig Wereldwijd/Vrijwillig Afrika/Kidz Active Foundation is eigenlijk een familiebedrijfje, dat wordt gerund door de Nederlandse Yvonne (met echtgenoot John achter de schermen) samen met hun dochter Patricia, waarbij Yvonne zich heeft gespecialiseerd in Ghana (Kidz Active Foundation) en Patricia de persoon is die - samen met haar man Daan - bemiddelt in alle andere landen (Nepal, Vietnam, Indonesie, Peru, Brazilie, Suriname, Tanzania en Zuid-Afrika). In Ghana heeft Vrijwillig Afrika projecten in Accra, Kumasi en Tamale. In die plaatsen zijn Nederlandse contactpersonen aanwezig voor de Nederlandse vrijwilligers. Voor Tamale zijn Ben en ik dat dus. Hier werken wij beiden samen met onze 2 Ghanese collega’s Bash en Sylvester, die beiden wel eens in Nederland zijn geweest.
Behalve Bash en Sylvester zijn er nog 2 Ghanezen ‘involved’ in de organisatie, te weten Hassan en Habiba.
Yvonne en John wonen in Nederland, maar komen meestal 2x per jaar naar Ghana. Op het moment van onze aankomst in Ghana/Tamale waren zij dus ook weer in het land. Dit keer van eind januari tot begin maart. Onze aankomstdatum van 15 februari was bewust gepland om op die manier nog ruim 2 weken samen te kunnen werken cq ingewerkt te kunnen worden. We werden welkom geheten in de Kidz Active Lodge, waar John en Yvonne verblijven als ze in Ghana/Tamale zijn en de Ghanese kok Ishmel verraste ons met lekkernijen. Hij kan heerlijke Nederlandse gerechten maken! (Zelfs hutspot en appeltaart, om maar eens iets te noemen….!)

Onze huisvesting:
Wij wonen op een echte Ghanese compound in de wijk Waterworks. In vergelijking met onze vorige huisvestingen moeten we nu behoorlijk inleveren. Op de compound wonen allemaal Ghanezen; het is een drukte van jewelste en momenteel vinden er bouw-werkzaamheden plaats, die voor behoorlijk wat lawaai en dus overlast zorgen. Het is een troosteloze betonnen omgeving met veel rommel. Ook is er een waterput. (Opslag water). Huilende kinderen, loslopende geiten, rondhangende jongelui, ploeterende vrouwen enz. enz. De compound is dus een onrustige omgeving. Ons huis is tevens ons kantoor. Dit betekent dat iedereen in-en uitloopt en dat er totaal geen sprake is van enige privacy. Op dit moment zijn er ongeveer 25 vrijwilligers, die allemaal gebruik maken van onze woonkamer en keuken. Voor iedereen geldt: Waterzakjes zijn gratis; drankjes moeten betaald worden. Op de koelkast ligt een lijst om ingevuld te worden. In de koelkast ligt van alles en nog wat; alles voorzien van de namen van de vrijwilligers. Een soort studentenhuis dus! Gelukkig hebben we nog wel een eigen slaapkamer en een eigen toilet en douche. Erg basaal. We hebben het plan om een leeg kamertje in te gaan richten, om op die manier iets meer privacy te kunnen realiseren. Naast ons kantoor bevindt zich het kantoor van de microkredieten. Op de microkredieten werkt meestal een Nederlandse vrijwilliger samen met de Ghanese collega’s Priscillia en/of Hassan. Ook in huis is het een gezellige bende. En dit alles speelt zich af onder de Allah-klanken van de Imam.

Onze baan:
Aangezien er sinds oktober/november 2012 geen Nederlandse contactpersoon meer is geweest, vallen wij in onze beleving in een chaotische situatie. Bash heeft de klus vanaf oktober eigenlijk in z’n eentje moeten klaren en dat is onmogelijk. Sylvester heeft geholpen waar hij kon, maar Sylvester heeft nog een baan en studeert daarnaast ook nog. Voor ons is het in ieder geval een vliegende start en is het een kwestie van brandjes blussen, puin ruimen, maar daar is eigenlijk geen beginnen aan. Wij hadden begrepen dat we zouden worden ingewerkt, maar dat gebeurt niet op de manier die wij voor ogen hadden. De manier van beslissingen nemen is nogal ad hoc. Wij proberen er structuur in te ontdekken, die er volgens onze begrippen helemaal niet is……This is Ghana…..Ja, we weten het wel, maar toch…..
Om goed te kunnen werken, zoek je toch naar bepaalde kaders, maar die ontbreken dus. Niet te hard van stapel lopen is het devies en laten gebeuren, maar ja…..dat blijft voor ons lastig.
Oké, wij fungeren dus als contactpersoon voor de Nederlandse vrijwilligers.
Iedere eerste en derde maandag van de maand arriveren er nieuwe vrijwilligers. De nieuwelingen krijgen dan een introduktieweek aangeboden. Het programma is afhankelijk van de duur van het verblijf. Blijft een vrijwilliger korter dan 5 weken, dan is er één dag introduktie; blijft een vrijwilliger langer, dan hoort daar een hele week introduktie bij. In ieder geval is het een heel leuk en gevarieerd introduktie-programma. In deze introduktieweek slapen de nieuwe vrijwilligers in ons huis (slaapzaal). Ook als er een vrijwilliger ziek is en even niet in het Ghanese gastgezin wil verblijven, dan mag hij of zij ook gratis bij ons in huis slapen. (Ditzelfde geldt als een vrijwilliger in de vroege ochtenduren het vliegtuig naar Accra moet halen). In alle andere gevallen moet een vrijwilliger 10 GHc betalen als hij/zij in ons vrijwillgershuis wil overnachten. Na de introduktieweek gaan de vrijwilligers naar de projecten (keuze uit 24 projecten) en de gastgezinnen of de compounds (lemen hut). Wij introduceren de vrijwilligers op hun werkplekken en begeleiden hen naar hun gastgezinnen. Meestal gaat Sylvester mee naar de projecten en vergezelt Bash ons naar de gastgezinnen.
De vrijwilligers mogen iedere dag tussen 11.30 en 16.00 uur naar het vrijwilligershuis komen voor al hun vragen en problemen, of gewoon voor de gezelligheid. Het is dé ontmoetingsplek om samen te komen; de vrijwilligers eten, kletsen of hangen op de bank. Soms vinden ze het zó gezellig dat het ook wel eens 17.00 uur of later wordt. In de huiskamer komen alle verhalen los…….alle ups and downs passeren dan de revue. Het is even wennen voor deze 2 ‘oudjes’ om tussen al die jongelui te zitten, maar het is heel leuk en we kunnen onze Ghana-ervaring nu goed gebruiken om hen met raad en daad bij te staan.
In feite ben je 24 uur per dag contactpersoon. In de weekenden gaat het eigenlijk ook gewoon door: Je wordt gebeld, ze sturen sms-jes of staan plotseling op de stoep of je moet iemand opzoeken die opgenomen is in het ziekenhuis enz. enz. Ook veel werk op de office en 1x per maand moeten we feedback cq terugkoppeling geven aan Nederland (boekhouding; notulen vergaderingen enz.). Verder is het de bedoeling om visumbrieven en welkomsmails te verzenden naar de nieuwe vrijwilligers.
Aangezien onze woon-en werkomgeving dus erg onrustig is en er constant mensen om je heen zijn, loop je dus de hele dag met sleutels op zak om alles af te sluiten.
De baan is veel omvattend; je bent een duizendpoot! De organisatie heeft Ben als ‘de baas’ benoemd. Dit klinkt misschien een beetje belachelijk voor Nederlandse begrippen, maar in de Ghanese hierarchie wil men nu eenmaal een baas hebben en we hebben inmiddels wel begrepen dat onze voorgangers niet helemaal naar tevredenheid hebben gefunctioneerd. Aan ons de taak dus om het beter te doen. Echter: Ben vindt het niet zo leuk om ‘de baas te spelen’ en ik (Dees) mis het uitvoerende werk. Ik denk er nu al over om af en toe weer eens les te gaan geven.

Onze collega’s:
Bash: Ghanese contactpersoon voor de Nederlandse vrijwilligers. Hij heeft een Nederlandse vrouw; zet zich voor 100% in voor de vrijwilligers; hij loopt ietwat moeilijk (trekt met z’n been).
Sylvester: Ghanese contactpersoon voor de Nederlandse vrijwilligers. Hij helpt Bash, maar is daarnaast administratief en technisch medewerker op de Kidz Active school; studeert nog voor leerkracht en fungeert als reisleider voor de vrijwilligers.
Hassan: Vervult o.a. een rol bij de microkredieten, verzorgt het grote onderhoud van de fietsen van de vrijwilligers enz.
Habiba: Zus van Hassan. Ook zijdelings betrokken bij de organisatie. In het dagelijks leven hoofd van school.

Verder werkt de Ghanese Priscillia regelmatig op het kantoor van de microkredieten en iedere ochtend komt er een schoonmaakster. In principe is dit Beilawu, maar vanwege het feit dat zij net bevallen is van haar zoontje, neemt Amama de huishoudelijke taken tijdelijk over.

De vrijwilligers:
Jasmijn, Anne, Freek, Mariette, Danielle, Neeltje, Jeanette, Rochelle, Mirte, Eva, Jelbert, Els, Mariska, Katrien, Gitte, Aisha, Daisy, Esmé, Ilse, Sarah, Lara, Susan, Caroline.
Inmiddels zijn Jasmijn, Jeanette en Esmé alweer vertrokken. Sommige vrijwilligers blijven slechts een paar weken; anderen blijven enkele maanden.
Als de vrijwilligers weg gaan, plaatsen zij een afdruk van hun hand op de muur van de slaapzaal met daarop hun naam en datum van vertrek. Het is al een kleurrijke muur geworden met vele handjes. Ook krijgen degenen die weggaan de borg van hun fiets terugbetaald (50 GHc).
Met Freek zijn we naar het ziekenhuis geweest en Neeltje is zelfs opgenomen geweest. Ook Ben zelf moest even naar het ziekenhuis om te laten prikken op kreatinine (advies huisarts Nederland). Uitslag: Normaal.
Voor Eva, Mariska en Daisy hebben we kunnen regelen dat zij minder dagen in het weeshuis gaan werken, omdat het werk daar gewoon veel te saai is.
De bedoeling is dan wel om de Social Welfare hiervan in kennis te stellen.
Voor Mariska, Els, Katrien, Gitte en Aisha zal Ben als stagebegeleider moeten gaan fungeren.
Iedere donderdagavond wordt er samen gekookt en gegeten (gratis); 1x per maand wordt deze maaltijd voorafgegaan door een vergadering.
Tegen betaling kunnen de vrijwilligers op maandagavond gaan eten in de Kidz Active Lodge (waar John en Yvonne van Vrijwillig Wereldwijd verblijven als zij in Ghana zijn) en waar je kunt smullen van een keertje niet Ghanees eten!
De vrijwilligers komen met veel uiteenlopende vragen. Aangezien wij pas 2 weken ter plekke zijn en de organisatie cq de baan voor ons in ieder geval erg chaotisch overkomt, moeten wij constant handelen naar bevinden. Tussen de bedrijven door kwamen er nog Duitse studenten om onze Nederlandse en Belgische vrijwilligers te interviewen.

Omstandigheden:
Gelukkig nog geen malaria gehad, maar verder…..bloedheet……richting maart is de hitte op z’n ergst; ongeveer 45 graden. Weer even wennen aan die extreme warmte en die extreme droogte. Alles zit onder de stof en is vies. Op 28 februari werden we geconfronteerd met een ware zandstorm! Overal zand, zand, zand…….Ook de eerste muskieten, de hagedissen, de grote spinnen zijn weer terug van weggeweest, alsmede de slechte hygiene, de eenzijdige voeding, de watertekorten, de stroomuitval enz. Kortom: De zware omstandigheden zijn er weer! Het lijkt erop dat het ons nu veel zwaarder valt dan voorheen. (Maar ja…..we zijn natuurlijk toch bijna 2 jaar in Nederland geweest en bovendien weer 2 jaar ouder geworden). Vlakbij ons vrijwilligershuis is een houten kiosk die heerlijke sandwich egg maakt; favoriet onder de vrijwilligers! Je staat weliswaar boven het open riool, maar ach….dat zij zo…..De eigenaar van het kraampje heeft ons gevraagd of hij af en toe rijst voor ons mag maken, aangezien zijn vrouw een paar Cedis wil bijverdienen (plain rice with stew, jollof rice, fried rice, noodles etc.). Welnu, dat mag hij van ons hoor! Onze was (met uitzondering van ondergoed) wordt – tegen betaling – gedaan door één van de vrouwen op onze compound. Het tafereel van 3 emmertjes water halen is weer een feit. Als we elektriciteit hebben, dan hebben we fans, dus dan kunnen we het hoofd nog enigszins koel houden. Helaas worden we bijna dagelijks geconfronteerd met stroomuitval. In het begin viel vele malen per dag de stroom wel even uit, maar dit was van korte duur. Na ongeveer anderhalve week zaten we plotseling een heel weekend zonder elektriciteit én zonder water en dan is het écht afzien. We klagen niet, we constateren alleen de feiten. De mensen vergoeden veel. Voor de meesten is het een complete verrassing als ze je terug zien en de begroetingen en omhelzingen zijn allerliefst!.......It's like a dream.....It's a miracle.....We thank God.....Allah sent you back to Tamale……..zijn enkele van de uitspraken die we te horen krijgen.

Ons oude netwerk:
Oude vrienden die op bezoek kwamen: Hudu-mister Halilahi-Paul en weefmeisje Hadidja.
Zelf bezochten we natuurlijk ons eigen trainingscentrum (Needy girls Project) dat nu in handen is van mister Halilahi. Prachtig om te zien dat het nog steeds operationeel is. De containers doen dus nog altijd goed dienst! Uiteraard gingen we ook de communities in en daar zagen we enkele van onze meiden terug; de kapsters Rabbie en Azara.
Vanzelfsprekend bezochten we ook enkele shops van de meiden. Sommigen hadden hun kiosk verplaatst; de shop van Azara was lang niet gebruikt; Suhayini had haar houten shop verkocht en had zelf een beetje geld bijgelegd, zodat ze een metalen container had kunnen kopen, d.w.z. 1 container in Tamale en 1 container in Accra. Nou, dat is een prima investering! Kapster Akiti is verder gegaan met haar kappersopleiding, heeft de houten shop verkocht en is bezig om een metalen container aan te schaffen. Al met al waren we dus tevreden!
En dan al die toevallige ontmoetingen ‘in town’…….zo zagen we Musah (oud NorGhaVo-lid), die inmiddels een nieuwe baan had gevonden bij zoiets als de ‘Christian Fund’ en die op het punt stond vader te worden; op het cultureel centrum zagen we vriend Yahlove; taxichauffeurs die nog steeds naar ons roepen ‘Kpaluu Junction’; vriend Zac die bijna van z’n motorbike viel toen hij Ben zag; madam Margaret van Cambridge Garden Academy School; vriend Elisha die we tegenkwamen in het ziekenhuis; dokter Kabir van het Kabsad hospital enz. enz. enz. Ook zag Ben onze jeep voorbij razen….siliminsi lorrie, of tewel de auto van de white man……….
Ook moesten we vernemen dat bekenden van ons waren gestorven…..We lost him……He passed away…….De laborant die ons heel vaak had geholpen als we weer eens moesten laten prikken op malaria; de vader van onze meiden Hawa en Hadidja; de zwager van vriend Paul en onze Azara werd geconfronteerd met haar dode baby. Natuurlijk hadden onze meiden inmiddels weer meer kindertjes gekregen: Asia a babygirl; Hadidja een tweede babygirl; Suhayini a babyboy enz. Suhayini zit inmiddels in Accra, maar belde ons een paar keren op ‘just to greet’. Tsja…..groeten blijft onderdeel van het dagelijks leven: Als je niet groet, is men beledigd.
In het weekend proberen we de oude contacten te onderhouden: Of wij bezoeken de vrienden of oude bekenden komen bij ons op bezoek.

Tot zover onze eerste nieuwe bevindingen.
Een hartelijke groet uit een snik-snikheet Tamale,
Dees en Ben