Aan het werk voor Tessark in Takoradi

Aan de slag voor Tessark in Takoradi…….…

Op 2 februari hadden wij onze terugvlucht Amsterdam-Accra. Twee en een halve week verlof in Nederland waren voorbij en wij vonden het fijn om terug te keren naar het warme Ghana. Dit keer vlogen we niet met de KLM, maar met British Airways (met een korte tussenstop in Londen). Een lange, vermoeiende reis, maar in de vroege ochtend van 3 februari om 5.15 uur zetten we weer voet op Ghanese bodem.

Toen we ‘s middags op onze basis (de Tessark school) in Takoradi arriveerden, werden we verrast door een warm welkom van schoolleiding en personeel (inclusief honderden enthousiaste en luidruchtige leerlingen!) Uiteraard werd ook stil gestaan bij het overlijden van grandpa Eric (de echtgenoot van oma Theresa, zijnde de oprichtster van de school en de vader van Nanaama, zijnde de huidige direktrice, die de taken van moeder gaat overnemen). Na een ziekbed van 2 jaar stierf opa Eric op 25 januari tijdens onze verlofperiode. De ‘funeral’ zal in april plaatsvinden!!! Nanaama vertelde ons hoe de uitvaart eruit zal gaan zien en ze vroeg ‘a tribute’ van ons. Uiteraard zijn wij bereid om onze medewerking te verlenen in de vorm van een lezing. Verder brainstormden we samen over de invulling en lanceerden we enkele suggesties (vanuit een Nederlands hoofd): De jongste kleinkinderen zouden een tekening of een roos op de kist van opa kunnen leggen; de iets grotere kleinkinderen zouden misschien iets voor kunnen lezen of samen iets kunnen zingen. En wellicht zouden hierin ook de leerlingen van school betrokken kunnen worden. De uitvaart zal in Winneba plaatsvinden (enkele uren rijden verwijderd van Takoradi). Nanaama was ook geinteresseerd hoe een uitvaart in Nederland in z’n werk ging en al pratend stuitten we op de vele verschillen: In Ghana worden de meeste mensen begraven, in Nederland gecremeerd; de uitvaart in Ghana behelst een lange periode, terwijl dit in Nederland niet het geval is enz. enz.

Terug dus in Takoradi en verlofperiode Nederland voorbij. Het blijft uiteraard lastig om in Ghana te vertellen over Nederland, maar het is ook soms moeilijk om in Nederland te vertellen over Ghana. De referentiekaders zijn zó anders! Hoe het ook zij: Wij kunnen terugkijken op een constructieve verlofperiode, maar hebben ook weer veel zin om verder te gaan op de Tessark-school.

De Holland-kalenders voor de mensen van de Tessark-school vielen in de smaak en wij smulden nog even na van de Nederlandse drop (de Zeeuwse knopendrop).

Tijdens ons verlof hebben wij een cd besteld met Engelstalige kinderliedjes. Helaas arriveerde deze niet meer op tijd. Zal dus nagestuurd worden. Op Schiphol troffen we wel nog de Engelstalige boeken over Nijntje en Jip en Janneke aan. Laatstgenoemde werd nog even aangeschaft door ons. Voor de kleintjes van Tessark blijft men ons namelijk vragen om verhalen, versjes, liedjes, rijmpjes e.d.

Wij voelen ons echt thuis temidden van onze Tessark-vrienden. In Ghana gebruikt men wel eens de naam Charlie als men ‘friend’ bedoelt.

Voor ons verlof naar Nederland werd onze kamer afgesloten en gaven wij direktrice Nanaama de sleutel. Toen we twee en een halve week later weer de sleutel vroegen, bleek deze zoek te zijn. Richard (de Tessark-allrounder) werd opdracht gegeven om de deur open te breken.
Nauwelijks was Richard daar mee bezig, of hij realiseerde zich plotseling dat er nog een reserve-sleutel was. Ook Bobo mama liet triomfantelijk weten: ‘We have a spare key!’ (Echter: Een paar dagen later vond Nanaama alsnog de sleutel terug die wij voor ons verlof aan haar hadden gegeven). En verder hadden we de eerste avond geen water en was er lights off en wij waren doodmoe (hadden een nacht overgeslagen)…………………Dus: Geen water, geen stroom, geen sleutel van de kamer en toen keerde een zeer verdrietige oma Theresa terug uit Accra, vergezeld door enkele familieleden; snikkend en in het zwart gekleed……..Het was dus niet alleen voor ons een heftige terugkeer…….

De eerste ochtend waarop de leerkrachten grandma Theresa - nu als weduwe - terugzagen, was 4 februari (het was tevens onze eerste ochtend). Alle leerkrachten van de oude lokatie stonden in rijen opgesteld om oma te condoleren , die midden in de kamer op een stoel zat. Daarna gingen zij allemaal om haar heen staan. Niet veel later kregen sommigen de opdracht om alle foto’s in de kamer om te draaien. Dit laatste verdient waarschijnlijk enige uitleg: Door de hele huiskamer heen staan ter hoogte van de gordijn-alkoven grote ingelijste foto’s van de hele familie. Overeenkomstig de traditie worden deze foto’s omgedraaid als er iemand is overleden. Het blijkt een soort rouw-symbool te zijn. Ook vond er een healing-bijeenkomst plaats, aangevuld met handoplegging op oma’s hoofd. Tegen 14.30 uur-15.00 uur verschenen de leerkrachten van de nieuwe lokatie (allemaal gekleed in zwart-wit) en werd er staande in de huiskamer gebeden.

De eerste tijd na oma’s terugkeer uit Accra bleven enkele familieleden bij oma. En ‘the local food’ voor al die mensen werd bereid door het personeel. De familie blijft de hele dag binnen in de kamer zitten bij oma Theresa en verder gebeurt er niets. Men zit letterlijk te zitten……er zijn….dát is het belangrijkste in de Ghanese cultuur. En iedereen moest tekenen en iets in het condoleance-boek schrijven, wij dus ook. Dit werd iets in de trant van: Don’t mourn his death, but celebrate his life! En….So many questions, none with an answer, only silence……

De leerkrachten die op de oude lokatie werken halen iedere ochtend de sleutel van hun klaslokaal op bij Bobo mama. Zij is de ‘sleutelbewaarder’ en natuurlijk tevens de verzorgster van baby Kwesi of tewel Pikee (schrijfwijze zal onjuist zijn, maar in ieder geval is het de jongste zoon van Nanaama en Stephen). Deze Bobo mama is - zoals zovele Ghanezen - gewend om altijd op de hand te wassen. Hoewel de Tessark school over een wasmachine beschikt, is dit maar een vreemd apparaat voor Bobo mama. Toch liet zij weten: ‘ I ask Richard to teach me’. Richard is de allrounder van Tessark en werkzaam op de office.

Er is natuurlijk heel veel nodig voor zo’n grote school. Op het gebied van de voeding wordt dit ‘in stock’ aangeschaft. Veel geschiedt onder de hoede van Alice (kokkin) en Mercy (kantoor), onder supervisie van de schoolleiding. (O.a. echtgenoot van Nanaama, te weten Stephen).

En dan zijn er weer enkele wisselingen in het personeelsbestand: Madam Comfort (huishoudelijke hulp) is ontslagen, omdat er geen werk meer voor haar was. Ook Nancy van KG 1b is ontslagen, omdat zij niet naar tevredenheid functioneerde en dit gold tevens voor meerdere leerkrachten die wij kenden uit het verleden. En voor wat betreft de security: Er is een nieuwe watchman op de oude lokatie, zijnde mister Wilson.
De school gaf er de voorkeur aan om zelf security people te regelen en men is dan ook gestopt met het bedrijf waarmee men eerder samenwerkte.

Net voor ons verlof hadden we al kennis gemaakt met Efua; een meisje van een jaar of 10 of 11, die door oma in huis is opgenomen, omdat zij thuis verstoten is door haar stiefvader. Zij helpt in het huishouden, maar is ook leerling van de Tessark-school (P2). Efua is haar lokale naam; Jeanet is haar Engelse naam. Het blijkt dat het meisje ’s nachts nog in haar broek plast en daar had men iets op gevonden…….als zij ’s nachts slaapt wordt er soms een levende schildpad tussen haar benen gelegd en het bewegen van die schildpad moet ervoor zorgen dat zij niet meer plast. Ik weet het, het verhaal is moeilijk te geloven, maar het is niets dan de waarheid!!!! (Ik heb de schildpad met eigen ogen gezien). Dan zien we een jonge knul die ook ingezet wordt als huishoudelijke hulp. Zijn Ghanese naam is Kwame; zijn Engelse naam is Felix. Op een gegeven moment was ook hij weer plotseling weg. Er werken zoveel mensen op Tessark, dat het soms nog een beetje lastig is om sommigen (die al langer op Tessark werken) te herkennen. Dit gold ook voor madam Roda. Dachten wij nog even dat zij een nieuwe hulp was in de huishouding, blijkbaar werkte zij al een tijd op Tessark, aangezien ze ons liet weten: ‘ But I know you from the past’……Ongetwijfeld zal dat zo zijn, maar wij zien zo veel zwarte gezichten…………..

4 februari installeerden we ons weer op onze kamer en op 5 februari waren we weer present in de klas; Ben op de nieuwe lokatie in Sekondi (Primary 1 t/m. Primary 5) en ik (Dees) op de oude lokatie in Takoradi. (Crèche-Nursery 1 + 2- Kindergarten 1 + 2 en P1). Van alle niveau’s zijn 2 klassen (een a en b variant), slechts van P5 is 1 klas. In totaal zijn er 19 klassen. Onze taken worden uitgebreid met ‘creative arts’ (inclusief competitie-element) en met ‘marking’. En natuurlijk is er iedere ochtend ‘Assembly’, de parade waarbij alle kinderen opgesteld staan in rijen. Er wordt gebeden, gezongen, gesprongen, gedanst en uiteindelijk marcheert iedereen naar de klas. Iedere bijdrage door ons voor ‘Assembly’ is welkom!

Het werk begon……Ik (Dees) was doende om te helpen met ‘setting and marking the homework’, met ‘music, rhymes, poems, songs, storytelling, games en met het realiseren van een ‘funeral’ bijdrage door de kinderen. Mijn idee was als volgt: De leerlingen van P1 gaan middels het maken van een woordveld brainstormen over wie grandpa Eric voor hen was. Op basis hiervan zou ik een versje kunnen maken en dit zou dan kunnen worden voorgedragen door een leerling. Met andere woorden: De kinderen geven mij de ingrediёnten en ik hoop er een mooie taart van te kunnen bakken. Natuurlijk is het maar een idee en je weet hier maar nooit of het doorgaat.

Direktrice Nanaama is overdag meestal op de nieuwe school in Sekondi en komt aan het einde van iedere middag naar de oude lokatie in Takoradi. Zij is dan vaak te vinden op kantoor of in de ‘huiskamer-school’ en dat is meestal een goed moment waarop wij samen van gedachten kunnen wisselen.

Voorval in KG 1a: Een klein kereltje van een jaar of 3, 4 kon zijn behoefte niet meer ophouden en poepte dus in zijn broek.
Daar werden korte metten mee gemaakt: Poedeltje naakt moest hij terugkeren naar de klas en de hele ochtend werd hij door de leerkracht aangesproken met: Puh-Puh-boy…….ook de medeleerlingen moesten enorm lachen om deze poep-jongen. Leedvermaak alom. Gelukkig kon de jongen goed tegen het geplaag.

Nog steeds worden de kinderen te vaak geslagen. De hele dag hoor je: ‘Be quiet, otherwise I will cane you’……………..

In de beide KG1’s wordt dus ook behoorlijk gemept. Ik probeer op alle mogelijke manieren om dit terug te dringen. Steeds weer ben ik geraakt door de spankracht van de Afrikaanse kinderziel…..zij huilen in stilte zonder enig geluid te maken………akelig gewoon!

Situatie in KG 1a: De leerlingen voelen feilloos aan dat ik (Dees) nooit een kind zal slaan. Het was dan ook zeer begrijpelijk dat zij allemaal naar mij toe kwamen op het moment dat zij hun werk moesten laten nakijken door één van de beide leerkrachten die in KG 1a werkzaam zijn. De rij kinderen aan mijn tafel werd langer en langer en de eigen leerkrachten keken toe, maar niet voor lang, want plotseling hoorde ik zeggen: ‘Don’t go to obruni’. (Obruni is blanke).

Situatie in KG 1b: Een klein meisje was ontzettend aan het treuzelen met haar eten. Het geduld van juf Gladys was op en ze pakte dan ook het kind beet en zette het kleintje bovenop een tafel. Vervolgens pakte zij Spaanse peper en dreigde met: ‘If you don’t finish your food, I will put pepper in your anus…….!’

Op 7 februari bestond de school 9 jaar. Toen ik op die dag dit feit aan één van de leerkrachten liet weten, was haar reactie: ‘To God be the glory’….. Vanwege de rouw-periode, i.v.m. het overlijden van opa Eric, werd hier verder geen aandacht aan geschonken.

Iedere vrijdag moet ik (Dees) de absenten doorgeven aan het kantoor en dan worden de ouders van de kinderen gebeld en worden de redenen van absentie besproken. Met ingang van 28 februari is het niet meer nodig voor mij om met de absentielijsten door de hele school te gaan. Op mijn verzoek heb ik dit overgedragen aan madam Mercy van de administratie. Ik kan mijn tijd beter gebruiken in de klassen; aan werk is geen gebrek! Direktrice Nanaama kon zich hierin vinden. Bijkomend voordeel is tevens dat Mercy de ouders kent en ik niet.

Eens per 2 weken komt er een bibliobus (books on wheels) op de nieuwe school in Sekondi en worden de leerlingen van P1 t/m. P5 gestimuleerd om een boek te lenen en dit thuis te lezen. De boeken worden uitgezocht door de onderwijzers. Men doet dit bewust, omdat het anders een chaos in de kleine Benz-bus zou worden. Een aanrader qua boek was bijvoorbeeld: Learning how to learn. Tijdens de uitleentermijn van 2 weken kunnen de leerlingen ook onderling de boeken uitwisselen en dan maakt het eigenlijk niet uit in welke klas je zit. Iemand van P2 kan dus best een boek uitwisselen met iemand van P3. De kosten van het uitlenen van de boeken bedragen 1 GHc (ongeveer 30 Eurocent) per jaar per kind. Indien een boek zoek raakt, dan moet er een boete worden betaald van 5 GHc (ongeveer 1,50 Euro). De bibliobus is overigens van de overheid en de Tessark school (lokatie Sekondi) maakt hier gebruik van sinds september 2013, zijnde de start van de nieuwe school.
Het liefst wil de school zelf over een bibliotheek beschikken, maar dat is natuurlijk een dure grap. Men is op zoek naar sponsoring via NGO’s.

Op de nieuwe school in Sekondi komen veel leveranciers en vertegenwoordigers. Op een gegeven moment vertelde Ben dat er iemand was gekomen die biogas aan de man probeerde te brengen. Samen met Nanaama werd besloten om offertes te laten maken om deze met elkaar te kunnen vergelijken.

De kinderen van P1 t/m. P5 zien uiteraard alleen maar Ben, omdat zowel zij als Ben op de nieuwe school zitten in Sekondi. Echter: Vanuit logistiek oogpunt worden de Sekondi-leerlingen na afloop van de lessen met de schoolbusjes naar Takoradi gebracht, zijnde naar de oude lokatie waar ik (Dees) werk. Vanuit hier worden ze óf naar huis gebracht met een schoolbusje óf opgehaald door de ouders. Vaak moet er nog lang gewacht worden. Op een gegeven moment was ik klaar met mijn lessen bij de kleintjes en wilde terugkeren naar mijn kamer, maar de leerlingen van Ben lieten mij weten: ‘Madam Desereen of Deseleen (zo wordt mijn naam ongeveer uitgesproken), when do you come to our school and please tell us a story and come and sit with us’. Welnu, ik heb uitgelegd dat ik zeker wel eens naar de nieuwe school zal komen, maar dat ik vooralsnog nodig ben bij de kleintjes. Desalniettemin gaf ik gehoor aan hun verzoek om hun wachttijd een beetje op te vullen en dit resulteerde in anderhalf uur kletsen met de kids en vooral heel veel vragen beantwoorden over Nederland en Europa. Het zag zwart van het grut en iedereen genoot (en ik het meest!!!)

Blijkbaar was de toon gezet, want de volgende dagen herhaalde zich dit ritueel. Het kan natuurlijk gezien worden als de voorloper van een After School Program. Een naschools programma staat sowieso nog op de rol, maar eigenlijk zijn we er dus al een beetje mee gestart. Tijdens één van deze sessies liet een kind mij plotseling weten: ‘Madam Deseleen, I wish you were my mother’…..nou ja zeg….., waarop ik maar antwoordde: ‘Don’t let your mother hear it’…….

Er is vaak geen water en ook regelmatig valt de stroom uit. Zonder fan is het natuurlijk bloedheet en hier in Takoradi is het vochtig warm. Toen ik dan ook een keer tegen een kind - als geintje - zei: ‘Tell me why the weather is so hot in Ghana’, ging zij hier serieus op in en antwoordde: ‘Because we need the sun to dry our clothes’…………Leuke kinder-logica!

Hoewel de school op volle toeren draait en het misschien zou lijken alsof men niet in de rouw is vanwege het overlijden van opa Eric, is niets minder waar. Je merkt aan de vele familieleden, vrienden en bekenden die oma Theresa komen bezoeken, dat men wel degelijk bezig is met het overlijden. Zelfs de leerkrachten komen terug in het weekend, just to visit grandma. Ook werd de ochtendparade een keer in stilte uitgevoerd. Er werd niet gezongen en er werd geen muziek gemaakt; er werd slechts in stilte naar de klaslokalen gemarcheerd…..Assembly in silence……heel mooi!

Op Tessark is een visvijver. Dit is voor veel kinderen een schrikbeeld, aangezien de leerkrachten deze visvijver inzetten bij slecht gedrag. Dus: Als je je misdraagt, dan gooi ik je in de vijver……….

In Nursery 2 en in Kindergarten 1 is er sprake van een hoge werkdruk en daar ben ik dan ook vaak te vinden om de leerkrachten te helpen. Mister Bright (met als bijnaam mister Cane, vanwege het vele canen/slaan), liet weten: ‘They don’t appreciate our work’. Welnu, welke werknemer is 100% tevreden over zijn baas? Madam Gladys bleek echter wel tevreden te zijn, want zij vertelde dat zij helemaal geen ‘schoolfees’ hoefde te betalen, aangezien haar beide kinderen op de Tessark-school zitten.

En dan een klein ongelukje op de school bij Ben: In P3 verwondt een kind zich aan haar hoofd en dit bloederige tafereeltje werd gadegeslagen door de hele klas. Nanaama zorgde ervoor dat de leerling naar het ziekenhuis werd gebracht en nadat de hoofdwond gehecht was en het kind medicatie had gekregen, was iedereen blij dat het goed afgelopen was.

Wij maken hele lange dagen en werken iedere dag in een hoop lawaai. The noise is too much!!!! Tsja, de eerste leerlingen arriveren ‘s morgens al om 6.30 uur en de laatste wordt ’s avonds omstreeks 18.30 uur opgehaald. Tessark is dus een prachtige plek voor werkende ouders! Zij kunnen fulltime werken en hebben ‘peace in their mind’, omdat zij weten dat hun kinderen op Tessark in goede handen zijn. Wij zelf zijn ’s avonds bekaf en liggen meestal al om 20.30 uur in bed en slapen vervolgens tot 6.30 uur. In het weekend is het een verademing om even verlost te zijn van het volume en het kabaal. In het weekend is er tijd om even naar de zee te gaan………

Een bezoekje aan de kapper (10 GHc voor de ‘European cut’) is altijd leuk. De kapper liet ons weten dat de zaken slecht gingen en dat hij overwoog om naar Burkina Faso te gaan om aldaar verder te gaan met zijn kappers aktiviteiten. De Franse taal is geen probleem voor hem, aangezien hij al 9 jaar in Burkina Faso had gewoond. Bovendien zag hij nog een andere mogelijkheid……selling rice in Ivory Coast……but it all depends of my sister in the USA……she has to send me the money……………….

Lopend op straat stopte er een auto met daarin een man en een vrouw; het raampje werd naar beneden gedraaid en zomaar ‘out of the blue’ liet de vrouw ons weten: ‘You are a nice couple’…….……….hahaha!!!

De ‘ funeral-activities’ gaan verder…………Vele bezoekers komen langs om oma te condoleren…..in de veranda staan vele stoelen opgesteld en iedereen zit in een kring en zwijgt. Slechts af en toe wordt er gesproken. Een bijzondere ervaring! Op een gegeven moment kwamen er 2 blanken aan. Het bleek te gaan om 2 Zweden die als Jehova getuigen werkzaam waren geweest in Malawi en sinds kort waren overgeplaatst naar Ghana.

Zoals hierboven gemeld zit het bezoek dus vaak zwijgend op een stoel in de veranda, maar het kan ook voorkomen dat er samen wordt gebeden of gezongen. Oma Theresa vroeg ons om erbij te komen zitten, because then you can see our culture…………

Bobo mama had ons laten weten dat zij graag een foto wilde hebben, waarop zijzelf wilde staan geflankeerd door mister Ben and madam Deselee. Toen wij de schoolfotograaf een keer troffen - mister Georges - was de link snel gelegd en werden we op de gevoelige plaat vastgelegd.

Ik (Dees) ben druk doende met marking and setting the homework……In het eerste geval moet ik het werk corrigeren en in het tweede geval moet ik de schriften voor de kleintjes ‘huiswerk-klaar’ maken (omdat zij zelf nog niet of niet goed genoeg kunnen schrijven). Zeker op maandag is het erg druk met marking and setting the homework. Stapels schriftjes staren mij aan: Numbers; writing; three letter words; drawing; reading. Iedere dag is er classwork en homework op het gebied van rekenen, taal, schrijven, tekenen en leesopdrachten. Na het weekend levert iedere leerling van bijvoorbeeld KG1 maar liefst 5 schriften in. In KG 1b zitten 65 kinderen; dus dan mogen er 65x5 schriften nagekeken worden! De leerkrachten zijn dan ook blij als ik kom helpen. Of 5 werkopdrachten per kind nog niet genoeg zijn, worden er nog 2 ‘subjects’ aan toegevoegd, zijnde environmental studies en religious and moral education. Dit betekent dus dat er 65x7 schriften nagekeken mogen worden op maandag!!! (voor 1 klas).

Op 10 februari werden we geconfronteerd met een verdrietige juf in KG 1a. Zij had in het weekend haar vader verloren. Een collega liet haar weten: ‘2014 is not a good year for us; first grandpa Eric died and now your father’. Al snel daarna kwam er een andere juf binnenlopen en werd iedereen getrakteerd op iets lekkers, aangezien één van haar crèche leerlingen die dag 2 jaar was geworden. Dus eerst een traan en toen weer een lach……..

De juf die haar vader had verloren, weigerde sindsdien om te eten. Een collega vroeg aan mij om met het meisje te gaan praten. Aldus geschiedde. Of het door mijn witte kleur kwam of niet, het belangrijkste was dat de juf weer ging eten.

Eén van mijn collega’s liet me weten: ‘Next time you go to The Netherlands, you bring me a laptop, a mobile phone and a camera’ en hij voegde er aan toe: ‘That’s all’ (of het weinig voorstelde wat hij vroeg……....hahaha!) Toen ik liet weten dat ik een ‘volunteer’ ben en al 6 jaar gratis werk in Ghana, keek hij mij stomverbaasd aan (geen enkele Ghanees verricht namelijk vrijwilligerswerk) en stamelde: ‘So you do the work for God?’ Inwendig moest ik lachen om die opmerking, maar ik antwoordde toch maar geheel in stijl en zei: ‘I hope the reward will be in heaven’. Met dit antwoord was hij tevreden.

Op een gegeven moment kreeg Ben op de lokatie Sekondi hulp van een knaap die bezig is met de opleiding voor teacher en in het kader daarvan soms bijspringt op de Tessark school in Sekondi. Zijn naam is Nicholaas.

Leerkracht mister Bright blijft mij Obruni noemen (Blanke), Hij wil mij niet alleen de ‘local dances’ leren, maar ook ‘riding a motorbike’…….hahaha!!! Toen ik hem een keer liet weten dat het normaler zou zijn om mij gewoon bij mijn naam te noemen, liet hij weten: ‘But please, if I call you Obru (afkorting van Obruni), I feel happy!’ Okay……….liet ik weten….then no problem………Op zekere dag vertelde hij: ‘ Obru I have good news for you’, waarop ik reageerde met: ‘Well I am always in for good news’ en hij deelde mee dat hij in een weekend samen met mister Ben and Obru (Dees dus) naar de beach zou gaan. Natuurlijk bleef het bij beloftes……..

De jongste broer van Nanaama (Harry) uit Accra is een kleine week in februari naar Takoradi gekomen om zijn moeder (oma Theresa) te bezoeken en alle andere mensen van de Tessark-school.

Iedere ochtend willen de teachers dat ik (Dees) hen help met marking and setting the homework. Uiteraard kan ik niet op alle plekken tegelijk zijn. Het betreft 2x nursery 1; 2x nursery 2; 2x Kindergarten 1. Kortom: 6 klassen. Voor de kleintjes van de crèche is marking and setting the homework uiteraard niet aan de orde en de kinderen van Kindergarten 2 kunnen al dusdanig goed lezen en schrijven dat daar de nood ook niet echt hoog is. Het meeste werk geeft mij de beide nursery’s 2 en de beide Kindergarten’s 1. In de middaguren heeft men mijn hulp minder nodig. Men is dan bezig met eten geven/eten uitdelen/ opruimen en afwassen e.d. Ook wordt er nog een laatste hand gelegd aan classwork of homework. Er blijft dan weinig tijd over voor bijvoorbeeld storytelling, zingen, rijmpjes e.d. Om dit op te lossen verzorg ik soms ‘s morgens bij de Assembly (de parade) een liedje of een rijmpje. Dit gebeurt al om 8.00 uur nog voor de aanvang van de lessen. Om er meer structuur in aan te brengen, heb ik Nanaama gevraagd om een rooster te maken, zodat iedere leerkracht weet wanneer ik kom. En dit is het resultaat:

Maandagochtend: KG 1a: 8.00-12.00 uur
Maandagmiddag: Nursery 2a: 13.00-14.00 uur / Nursery 1a+Nursery 1b: 14.00-15.00/16.00 uur.
Dinsdagochtend: KG 1b: 8.00-12.00 uur
Dinsdagmiddag: Nursery 2b: 13.00-14.00 uur / Nursery 1a+Nursery 1b: 14.00-15.00/16.00 uur.
Woensdagochtend: Nursery 2a: 8.00-12.00 uur
Woensdagmiddag: KG 1a: 13.00-14.00 uur / Nursery 1a+Nursery 1b: 14.00-15.00/16.00 uur.
Donderdagochtend: Nursery 2b: 8.00-12.00 uur
Donderdagmiddag: KG 1b: 13.00-14.00 uur / KG 2a: 14.00-15.00 uur
Vrijdagochtend: Absenten noteren en doorgeven (is veranderd in: Helpen in alle klassen) / Socializen in 2 crèches.
Vrijdagmiddag: KG 2b: Voor of na de lunch. (In de praktijk betekent dit: De middaguren).
En m.i.v. 20 februari na 15.00/16.00 uur een naschools programma (tot zolang ik energie heb).

Het rooster werkt goed; iedereen weet nu dat men zich moet houden aan de timetable. Als ik niet in de klas werk, dan ga ik met de stapels schriften buiten zitten en dan is het zaak om steeds met de zon mee te draaien, zodat ik in de schaduw kan werken. Soms lukt dit niet en dan kan het gebeuren dat de witte huid van Obruni verandert in een rode kleur.
De kinderen keken me met grote ogen aan en één kleintje vroeg me op een verontrustende toon: ‘Will the red colour disappear when you are bathing?’ Toen ik daar ontkennend op antwoordde keek zij mij verschrikt aan.

In Nursery 2 zit een kindje met de naam Desirée. Toen ik daar op in ging, begonnen de leerkrachten te stralen en lieten mij weten: ‘The children are very happy that one of them has your name’…..

Oma Theresa heeft veel personeel tot haar beschikking. Daarnaast ontfermt grandma zich over de 11-jarige Efua, die zij in haar huis heeft opgenomen. Overdag gaat het kind naar de Tessark-school in Sekondi en als ze weer ‘thuis’ is op de lokatie Takoradi (Chapel Hill) dan fungeert zij zo’n beetje als een manusje van alles/hulpje in de huishouding. Thuis is Efua erg verlegen, maar al snel bleek dat zij op school behoorlijk lastig kan zijn. (Een 11-jarig kind hoort natuurlijk niet thuis in P2 ). Toen Ben een keer les gaf in P2, kwam hij dus terecht in de klas van Efua. Dit was een vreemde rol voor Ben. In de klas moet hij haar eigenlijk straffen als daar reden voor is, terwijl hij haar thuis om emmers water vraagt, als we weer eens geen water ‘from the tap’ hebben.

Deze Efua (een verstoten kind) is behoorlijk lastig. In plaats van dankbaar te zijn voor de kansen die oma Theresa haar geeft, gooit zij vaak ‘de kont tegen de krib’. Zij gaat dan bijvoorbeeld niet naar school. Op een gegeven moment maakte zij het erg bont en werd er toevlucht genomen tot de Ghanese manier van aanpak, d.w.z.: Slaan en dreigen met politie die zal komen om haar te arresteren. Oma vroeg aan mij (Dees) om eens met het meisje te praten. Aldus geschiedde. Ik vertelde haar dat de meisjes in Tamale waarvoor wij hadden gewerkt, altijd 2 dromen hadden gehad, namelijk: Naar school gaan en naar het zuiden van Ghana gaan. Beide dromen kwamen nooit uit. En zij Efua was ‘blessed’, aangezien zij zowel naar school kan gaan en zelfs nog naar een hele goede school in Takoradi, lokatie Sekondi. Het gesprek verliep rustig en prettig, totdat….leerkracht Bright ten tonele verscheen en weer meteen begon te dreigen en te slaan: ‘If you don’t go to school tomorrow you will see what I will do to you’ en dit dreigement liet hij vergezeld gaan van een ontzettend harde klap op haar hoofd. Alles wat ik had opgebouwd, werd hiermee teniet gedaan.

Onze kamer op de school is vrij basaal. Wij hadden het plan om deze anders in te delen. Daarvoor was de hulp nodig van een timmerman. Na lang wachten verscheen er dan eindelijk een timmerman, maar hij leverde prutswerk en we hebben dan ook maar besloten om alles weer in de originele staat terug te brengen. Er staat een koelkast, 2 bedden en 2 tafeltjes om onze koffers op te plaatsen (we hebben dus geen kast en leven weer uit de koffer). Verder staan er enkele plastic chairs en nog 2 kleine tafeltjes waar de computer op staat en andere kantoor en school benodigdheden. De tafeltjes zijn oud en zitten vol verf, maar geen nood….dit wordt opgelost door er oude kranten op te leggen. Ach ja…..we zijn wel wat gewend; het maakt niets uit. Het belangrijkste is dat we de baan heel erg leuk vinden en verder worden we omringd door ontzettend veel warmte van al die lieve Tessark-mensen.

Wij hebben het dus prima naar onze zin in Takoradi en missen Tamale geen moment. Toch krijgen we nog regelmatig telefoontjes van onze vrienden in Tamale.
Telkens weer laten we hen weten dat ‘the attitude to work’ veel beter is in Takoradi dan in Tamale en dat wij dus erg genieten van die goede werkhouding.

14 februari: Valentijnsdag…….Sommige teachers liepen rond in een rood Valentijns T-shirt en wij (Ben in Sekondi en ik in Takoradi) zorgden voor een passend Valentijns rijmpje:
I am thinking of you on Valentine’s Day
You are so nice, so I want to say:
Give me a clue, give me a sign
Will you be my Valentine?
Welnu, dat viel in de smaak……….

Op diezelfde dag vond er een bijeenkomst plaats voor alle leerkrachten. Men had iemand van buitenaf opgetrommeld die een lezing kwam houden over gezonde voeding. Je kon goed aan de teachers zien dat zij het onderwerp erg interessant vonden.

En dan vertrekt oma Theresa op een dag naar Winneba om samen met enkele mensen de plek uit te gaan zoeken waar opa begraven zal worden. Ook stond een bezoek aan de kerk op de rol, waar de uitvaart zal plaatsvinden.

Tussen 870 zwarte snoeten, valt het natuurlijk wel op als er 2 lichtbruine kindjes tussen zitten. Het betreft een jongetje en een meisje (geen broertje/zusje van elkaar). Beide kinderen hebben een blanke vader (1 uit Engeland en 1 uit Schotland) en een zwarte moeder. De leerkrachten vinden die 2 lichte kindjes zó leuk dat men besloot de 2 kleintjes op de foto te zetten. En de teachers bleven maar kijken…..en hun blik ging van die beide kinderen naar mij…….. en toen kwam hun opmerking: ‘They are not that white as madam Desereen (ik dus), but they are also not that black as we…..they are brown’…….

In z’n algemeenheid vragen de leerlingen mij het hemd van het lijf. Hun kinder-logica laat mij vaak glimlachen, bijvoorbeeld toen een kind mij vroeg: ‘Is your mother black?’ ‘And your father, is he black?’

In KG 2a staat o.a. de Ghanese leerkracht Bernard, oftewel Ben. Iedere keer als hij mij ziet krijg ik wel een klopje op m’n schouder; een aai over m’n bol; een kneepje in m’n arm; een knipoog e.d. Uiteraard behoorlijk vreemd. Ondanks mijn pogingen om dit te laten stoppen, weet hij van geen ophouden. Gelukkig kreeg ik eindelijk bijval van een andere teacher en zij sprak hem vermanend toe en zei: ‘Madam Deseree’s husband is mister Ben, so leave madam Deseree alone and don’t disturb her any longer’. Zijn reactie was echter: ‘My name is also Ben, so madam Deseree is also my wife’……..hahaha! Als het te gek wordt, ga ik aan de bel trekken bij Nanaama. Vooralsnog lachen we er maar om……….

Vriend Thomas zou op 16 februari komen, vanwege allerlei computer-klussen. Deze afspraak was reeds in januari gemaakt, nog voor ons verlof naar Nederland en nadien nog enkele malen per mail bevestigd. Echter: Hij kwam niet opdagen. Toen wij een half uur hadden gewacht gingen we bellen en kregen te horen: ‘ Oh I forgot and besides my wife is not feeling well’ (in verwachting van tweede kind). Typisch Ghanees om dan de ander de schuld te geven.
Wij hadden hem zaterdag moeten helpen herinneren aan de afspraak van zondag. Hierna liet hij weten: ‘I will call you; I will send you a text message’…blablabla…..maar natuurlijk gebeurde er niets. Uiteindelijk hebben wij maar weer een nieuwe afspraak gepland; tweede poging op 23 februari……………………..en weer werd het niets……Hij stuurde ons een bericht dat hij - in plaats van 14.00 uur - om 17.00 uur zou komen, aangezien hij voor dringende zaken naar Axim moest (een uur rijden verwijderd van Takoradi). Uiteindelijk kwam hij helemaal niet opdagen en hebben wij hem de volgende boodschap gestuurd: ‘Because we can’t count on you, we prefer to cancel everything. Again and again you promise and fail. We will find a more serious and reliable person’…………..

Op 17 februari was juf Gladys jarig (een hele dikke tante!). Tijdens de ochtend-parade (Assembly) verraste ik haar door alle leerkrachten en leerlingen te vragen om voor haar ‘ Happy Birthday’ te zingen. Juf Gladys was sprakeloos, omdat…zij haar eigen verjaardag vergeten was!!!! Zij vond de verrassing prachtig!

Toen Ben vertelde dat wij op 18 februari 20 jaar getrouwd waren, was iedereen dol enthousiast en men liet weten: ‘Then we will make a wedding cake for you!!!’ Natuurlijk gebeurde er niets…….

In de week van 17 februari moest Ben surveilleren op de school in Sekondi, vanwege de ‘ exams’. In z’n algemeenheid geldt: Als de ouders geen ‘schoolfees’ betalen, dan mogen de kinderen niet deelnemen aan de examens. Een leerling die dat betrof dacht slim te zijn en vroeg aan Ben: ‘Mister Ben can you pay my schoolfees?’ Vrijdag 21 februari en maandag 24 februari had de school in Sekondi vrij, i.v.m. de ‘midterm break’. Deze vrije dagen waren dus alleen maar bestemd voor de leerlingen van P1 t/m. P5 op lokatie Sekondi (de werkplek van Ben). De kleintjes van de crèche, Nursery en Kindergarten hadden gewoon school. Dus de Takoradi-lokatie moest doorwerken en dus gingen die vrije dagen aan mijn neus (Dees) voorbij……..

In het weekend gaan we meestal even naar de stad en de zee. Het is dan wel prettig om een paar uurtjes uit die school-setting te zijn.

Mister Ebenezer van KG 1a kan er wat van……………….Deze leerkracht heeft het altijd over Europa en Amerika; het is zijn grote wens om daar eens naar toe te gaan. Hoewel ik hem altijd weer de keerzijde schets van het - in zijn ogen - paradijs aldaar, blijft het altijd onderwerp van gesprek als ik bij hem in de klas ben. Op een gegeven moment had hij Canada aan zijn verlanglijstje toegevoegd, maar toen maakte hij het toch wel erg bont door tegen de kinderen te zeggen (4 en 5 jaar oud): ‘If you do your best, I arrange a passport and visa for you and then we go with you to Canada’. Goede manieren worden ook bijgebracht op Tessark: Oudere mensen groeten (de jongens salueren en de meisjes gaan door de knieёn); dingen aangeven met je rechterhand (linkerhand is onrein) enz. enz. Toen sommige kinderen hun schrift met de linkerhand aanreikten, kregen zij te horen: ‘Are you in China?’ ‘In China you can use every part of your body to give your exercise-book, you can even use your leg’……Nou ja zeg…..En als klap op de vuurpijl kreeg ik te horen: ‘If I see you and mister Ben, then I see true love’…………..hahaha!!!!!

En dan is het tijd voor een liedje bij de kleintjes. Het liedje was getiteld: Finger family. Elke vinger stelde een gezinslid voor, resp. vader, moeder, zoon, dochter, baby. De tekst was als volgt: Daddy finger, daddy finger, where are you? Here I am, here I am, how do you do? De duim was dus daddy finger; de wijsvinger was mummy finger; de middelvinger was brother finger; de ringvinger was sister finger en de pink was baby finger. Om het te visualiseren had ik (Dees) om iedere vinger een papiertje gedaan met daarop de tekening van de betreffende persoon. Ik word nog creatief op m’n oude dag!!! Het belangrijkste was dat de kinderen het snel oppikten en luidkeels meezongen.

Sinds 17 februari heeft Ben ook eindelijk een lesrooster gekregen en hij wordt geacht om les te geven in P1 t/m. P5. Boeken over spelling, creative arts en learning how to learn zullen als leidraad gebruikt worden.

Geregeld werden wij ’s nachts opgeschrikt door een harde klap. Wij konden dit niet thuisbrengen. Het leek wel of er geschoten werd. Navraag leerde dat het om vallende mango’s ging. Deze vielen vanaf een boom bij de buren (het huis waar wij in 2010-2011 hebben gewoond) precies op ‘the zinc roof’ van een bijgebouwtje op het terrein van de school vlakbij onze slaapkamer. Dit verklaarde de harde klap…….

Juf Gladys van KG 1b hanteert net als al haar andere Ghanese collega’s voortdurend ‘the cane’. Nog steeds worden de kinderen hier geslagen. Voor ons blijft het moeilijk om dit te zien. Er wordt niet alleen geslagen op de handpalm of op de billen, maar ook op de rug of tegen de benen. De kinderen krimpen in elkaar van angst. Iedere keer weer maken wij het bespreekbaar. Niet alleen het slaan is vreselijk, ook het feit dat kinderen recht in hun gezicht worden uitgelachen door de hele klas is hier heel normaal. Als een leerling bijvoorbeeld slecht presteert, wordt hij of zij door iedereen uitgejoeld. In plaats van het slachtoffertje te steunen, wordt er met hem of haar de draak gestoken.

Juf Gladys kan er ook wat van……..Op een gegeven moment had zij het gemunt op een dikke jongen, een kind van een jaar of 4. Toen het knaapje het antwoord op een vraag schuldig moest blijven, schreeuwde Gladys: ‘Use your big head; your head is like a cow’s head; I have explained the subject so many times to you and so far it didn’t enter in your big cow’s head’……….nou, nou, nou……………..

Nog een bijzondere opmerking van juf Gladys richting mij (Dees): ‘I want to be white, because now when there is lights off my husband can’t find me, but for you it is not a problem; even when you have lights off mister Ben can always find you, because you are white’………….

Met ingang van 20 februari heb ik naast mijn normale rooster een after school program geïntroduceerd. Tussen omstreeks 15.00/16.00 uur en 17.00/18.00 uur bied ik ‘creative arts’ aan. Op deze manier wordt de wachttijd van de kinderen ook beter benut.

Het ‘marken and setten of the homework and the classwork’ moet voor de kleintjes behoorlijk nauwkeurig gebeuren. De 2, 3, 4, 5 jarigen oefenen heel wat af om de letters en de cijfers onder de knie te krijgen. Een voorbeeld: Een 9 schrijf ik meestal hetzelfde als de letter g. Dit werkt verwarrend voor de kleintjes. Hun g is een 9 en hun 9 is een q. Voor mij uiteraard een beetje lastig en even wennen.
Het was zelfs één van de ouders al opgevallen dat het schrift van hun kind door iemand was nagekeken die er een andere schrijfwijze op nahield…..tjsa…..dat was the white lady dus…….

Op 20 februari vond er een protest-tocht plaats naar Sekondi, naar één van de vele ministeries. Dit vanwege het feit dat de prijzen veel te snel omhoog gaan vanwege de inflatie en de extreem lage koers van de Cedi. De schoolbus waar Ben in zat moest omrijden, omdat de weg geblokkeerd was. Overigens is deze protestmars niet uniek, aangezien deze in heel Ghana wordt georganiseerd.

Over de school in Sekondi gesproken waar Ben lesgeeft: Op 20 februari werd er een kereltje uit P1 6 jaar. Voor de ouders van het ventje was dit reden om niet alleen de hele klas te trakteren, maar ook Obruni werd niet vergeten. Ben kreeg een fles champagne van de ouders.

Iedere dag krijgen de kleintjes veel huiswerk mee: Numbers, writing, three letter words, reading, drawing enz. Zoals gemeld kijk ik het huiswerk na, maar aangezien die kleintjes nog niet kunnen schrijven, moet ik ook hun opdrachten voor de volgende dag ‘huiswerk-klaar’ maken. Op het gebied van tekenen vind ik het wel komisch. Ik kan helemaal niet tekenen, maar word wel geacht om dit te doen. Een opdracht als: Draw a ball, welnu dat lukt nog wel, maar bij het onderdeel ‘parts of the body’ wordt het al lastiger……...draw an ear, a nose, an eye, a mouth etc.

Wij hebben erg leuke contacten met alle teachers. Een paar mannelijke collega’s (Bright, Ebenezer en Bernard) dromen over het Westen en vinden white people in z’n algemeenheid geweldig en trouwen met een white lady lijkt hen het einde, totdat……..wij hen lieten weten dat de blanke dames in Europa onafhankelijk zijn en dat zij echt niet het sloofje van hun man zijn. In de Ghanese cultuur is de man de baas; dat dit niet aan de orde is in Europa was ‘shocking news’ voor de leerkrachten. De vrouwelijke leerkrachten lagen dubbel van het lachen toen wij tegen hun mannelijke collega’s zeiden: ‘In the Netherlands you as a man you also have to clean or to wash or to cook’. Hun reactie was: ‘Me???….no way!’……hahaha!!!!

Wellicht eerder gemeld fungeert de Tessark school na afloop van de lessen tevens als een soort naschoolse opvang totdat de werkende ouders in de gelegenheid zijn hun kind/kinderen op te halen. Dit betekent in de dagelijkse praktijk dat de leerlingen vaak moeten wachten tot 17.30 uur of 18.00 uur of zelfs tot 18.30/19.00 uur. Op zekere dag bleef er echter een ventje van ongeveer 3 jaar helemaal alleen over. Hij voelde zich diep ongelukkig en begon te huilen. Alle kinderen waren al opgehaald of met de schoolbus vertrokken en hij was de laatste der Mohikanen. Het was inmiddels 19.00 uur en donker en we besloten het manneke mee naar binnen te nemen. Tot overmaat van ramp viel de stroom uit en was het ook binnen aardedonker en dit was natuurlijk ook niet bevorderlijk voor zijn gemoedsrust. De verschillende dames die als personeel werkzaam zijn op Tessark, ontfermden zich over het kereltje. Nadien bleek dat hij pas tegen 20.00 uur werd opgehaald door zijn moeder, die dit blijkbaar heel normaal vond. En dan te bedenken dat zo’n kleintje al vanaf ’s ochtends 6.30 uur op school was! Zielig!!!

Van 21 op 22 februari werden we weer eens geconfronteerd met langdurige stroomuitval. Dit betekent donker, geen fan en bloedheet. Bovendien werd ik (Dees) ziek in diezelfde nacht: Helse hoofdpijn en verschillende keren overgeven. Ik voelde me erg ziek en dacht meteen aan malaria. De volgende dag was er nog steeds sprake van hoofdpijn en braken en togen we dus maar naar Citilab om te laten checken op malaria. Uitslag: Geen malaria. De dag erop waren alle klachten als sneeuw voor de zon verdwenen en voelde ik me weer kiplekker. Waarschijnlijk iets verkeerds gegeten of water gedronken van mindere kwaliteit. Onze West-Europese magen zijn nu eenmaal niet zo sterk als ‘the African stomacs’. Oma Theresa liet ons weten dat zij na de uitvaart van haar man (op 5 april) meer aansturing zal geven aan het personeel om extra goed te letten op bijvoorbeeld hygiёne in de keuken en tevens te zorgen voor meer variatie in onze voeding. Toch eten we hier in Takoradi al veel gevarieerder dan in Tamale, maar het kan natuurlijk altijd beter. Wij merken dat oma Theresa zowel vroeger als nu frequent is omgegaan met ‘witten’ en daar ondervinden wij nu de voordelen van. Zij begrijpt ook dat onze magen niet zijn ingesteld op ‘the heavy local food’. Zij put uit eigen ervaring. Twee van haar vijf kinderen wonen niet in Ghana (1 in de USA en 1 in de UK). Zowel de dochter in Amerika als de zoon in Engeland hebben weer kinderen en als deze kleinkinderen bij hun oma in Ghana zijn, dan merkt oma dat zij telkens weer last krijgen van de ingewanden.

Er wordt dus geprobeerd om onze voeding zo gezond en zo gevarieerd mogelijk te maken. Kokkin Alice en haar collega’s waaronder Mary worden hierin betrokken. Mary liet ons weten: We want you to be strong and healthy……en daar had zij wel ideeёn over: Tilapia fish; light soup; yam etc. Het is prachtig om te zien hoe Mary op blote voeten in een grote pot bij het open vuur staat te roeren. Toch kan het ook gevaarlijk zijn (in onze ogen). Er wordt gekookt op houtskool of er wordt gewoon een vuurtje gestookt op takkenbossen. Toen het vuur een keer te groot dreigde te worden, waarschuwde ik enkele teachers. Deze moesten hier erg om lachen en zeiden: ‘Oh madam Deseleen you are afraid’…….

De kleintjes op Tessark plassen allemaal op emmers met daarop een deksel. Op het hele terrein vind je emmers met plassende kindjes erop. Als een kleintje in de broek heeft gepoept wordt dit op kordate wijze opgelost. Hij of zij wordt even ondergedompeld in een plastic teil, het schooluniform wordt op de hand gewassen en in de zon gehangen om te drogen en het kleintje gaat poedelnaakt terug naar de klas. Heerlijk ongecompliceerd!

Het huishoudelijk personeel heeft gratis kost en inwoning op Tessark en krijgt daarnaast nog een vergoeding. Het is voor ons dan ook niet toegestaan om deze mensen te betalen als zij bijvoorbeeld voor ons koken of wassen. Toch willen we zo af en toe een blijk van waardering geven en doen dit dan maar in de vorm van een aardigheidje. Ondanks dat het personeel dus betaald krijgt, proberen zij toch af en toe om nog een beetje extra te profiteren van de aanwezigheid van de ‘witten’. Voorbeeld: Bobo mama liet ons op een fluistertoon weten dat de waspoeder op was….the soap has finished……dus toen lieten we haar weten: ‘We will give you some money so that you can buy soap’……..en dát hoorde oma dus……..en Bobo mama werd op het matje geroepen……zij mag nooit geld vragen aan de ‘white people’. Tegen ons liet oma weten dat zijzelf de waspoeder achter slot en grendel bewaart. Iedereen die waspoeder nodig heeft kan het vragen en dan geeft zij de bekende Omo.
Zij vertelde ons dat zij tot deze maatregel was gekomen, omdat het personeel niet altijd te vertrouwen was…..’they spoil it and throw it away and ask for new or they steal it’…....’So because they mis-use it I have to monitor them’, aldus grandma Theresa.

Fanti is de lokale taal in Takoradi. Richard (van kantoor) heeft een Fanti-naam bedacht voor Ben. De betekenis is iets in de trant van: ‘The first son’.

De ‘drawing’ opdrachten voor de kleintjes van Nursery 1 (ongeveer 2 jaar) worden getekend door de leerkrachten (en ook door mij) en dan is het de bedoeling dat dit kleine grut als homework de tekenopdracht thuis inkleurt. Al vele varianten op een thema hebben de revue gepasseerd. 3x in de week help ik de leerkrachten van Nursery 1 met het nakijken van het ingekleurde werk en met het realiseren van een nieuwe tekening voor een volgende keer (die zij dan thuis weer moeten kleuren). Zo luidde de opdracht op een gegeven moment: ‘Colour the eye’. Welnu, het ene kind kleurde het oog geel, het andere kind koos voor oranje, groen, blauw of welke kleur dan ook. Plotseling verscheen mister Aboitie. Hij is een leerkracht die op de lokatie Sekondi werkt in P4 en dus niet gewend is om met deze hele kleine kinderen te werken. Zo af en toe komt hij nog eens langs op de oude lokatie in Takoradi en trof mij (Dees) daar aan doende met de ‘drawing-activities’. Hij liet zijn kritische oog vallen op de kleurprestaties van de kleintjes en zei tegen mij op belerende toon: ‘ Is an eye yellow, orange or green?’ Hierop antwoordde ik als volgt: ‘Drawing is an example of creative arts and this part is free expression; so the children are allowed to choose the colour they like’. Blijkbaar was deze zienswijze nieuw voor hem, want hij zei: ‘Oh I see’ en liep weg. De leerkrachten van de kleintjes konden zich echter helemaal vinden in mijn antwoord en stonden te juichen en te springen.

Bij de ingang van de school op de oude lokatie in Takoradi staat een tafel met daarop uitgestald allerlei lekkernijen. Strategisch en commercieel gezien een schot in de roos. ’s Ochtends ‘droppen’ de ouders hun kroost en dan worden zij vaak geconfronteerd met hun huilende kinderen. Pa of ma ‘trekt dan al gauw de knip’ met het doel om het kind tot bedaren te brengen. Het kleine grut wordt dan getrakteerd op cake, koekjes, snoepjes, popcorn e.d. Over de popcorn gesproken: Het branden van de popcorn in de daarvoor bestemde machine zorgt in de vroege ochtenduren al voor een kermis-achtige geur op de schoolcompound. Het ruikt dan erg lekker!

Zowel op de oude lokatie in Takoradi als op de nieuwe lokatie in Sekondi wordt de dag vaak begonnen met Assembly; een soort ochtend-parade met zingen, marcheren e.d. In Sekondi is er slechts 2x in de week Assembly (op maandag en vrijdag) en daarnaast wordt op woensdag in plaats van deze Assembly een bijeenkomst gehouden die in het teken staat van ‘worshipping’. Dan schalt het ‘alleluja’over het terrein…….praise the Lord………

De kleintjes op de lokatie Takoradi smullen van de storytelling over ‘Jip and Janneke two kids from Holland’. Op een speelse manier krijgen niet alleen de kinderen maar ook de leerkrachten een idee over het leven in Nederland. Het zorgt voor ontzettend leuke gespreksstof!

Wij maken gebruik van de P.O. Box van de Tessark-school. Er werd gezegd dat de P.O. Box slechts sporadisch wordt geledigd. Wij van onze kant willen natuurlijk wel onze post vanuit Nederland in de gaten houden. Daarom werd afgesproken dat Ben de sleutel van de P.O. Box zou krijgen. Wij kunnen dan vaker de post checken op een moment dat het ons uitkomt (zowel onze post als de post voor de Tessark-school). Al snel bleek dat de P.O. Box zich net boven de grond bevindt; helemaal onderaan dus en dat betekent bukken! Verder werd bij een eerste inspectie duidelijk dat het deurtje van de P.O. Box bijna niet te openen cq te sluiten was. Bovendien was het erg bevuild. Dit alles deed ons vermoeden dat de P.O. Box al heel lang niet meer gebruikt was. En inderdaad…….toen Ben de post ging checken vond hij Tessark-correspondentie van juni 2013. Ook bleek dat er niet betaald was vanaf 1 januari 2013. Dus werden er maatregelen getroffen: Reparatie, schoonmaak, betaling e.d. Nu kunnen wij en de school er dus weer tegen! Een medewerker van het postkantoor, Abraham genaamd, herkende Ben onmiddellijk terug van onze periode Takoradi in 2010/2011. Hij was erg blij om Ben weer te ontmoeten en hij liet weten: ‘ Because we are friends now, I give you my telephonenumber in case you need me for a taxi’. Wat bleek? Naast zijn baantje op het postkantoor fungeerde hij voor en na zijn werk als taxichauffeur.

Terwijl Ben terug liep van postkantoor naar school, werd hij aangesproken door een Ghanees. Deze man vertelde Ben dat hij connecties had in Nederland. In het verleden had hij contact gehad met een Nederlander, maar die Nederlander was vertrokken. Typisch Ghanees om dan aan een Nederlander, zijnde Ben, te vragen of Ben niet op zoek kon gaan naar die betreffende Nederlander. Alsof jij als Nederlander alle Nederlanders kent!!!!!!!

Op 27 februari heeft Ben een bezoekje gebracht aan de Immigratiedienst in Takoradi/Sekondi om alvast de formulieren op te halen die we binnenkort weer moeten invullen voor onze verlenging. Aangezien deze Immigration Service dichterbij Sekondi ligt dan bij Takoradi, kon Ben dit combineren met zijn werk in Sekondi. Hij werd vergezeld door Nanaama die tevens van de gelegenheid gebruik maakte om een brief af te geven bij the Ministry of Food.

Dat religie een zeer grote rol speelt in het dagelijks leven in Ghana is natuurlijk wel bekend, maar soms gaat het wel erg ver. Als je aan iemand vraagt: ‘ How are you?’, luidt vaak het antwoord: ‘Fine by His grace’. Een leerkracht die aan een kind vraagt wie de aarde geschapen heeft, krijgt steevast als antwoord te horen: God. De kleintjes hebben zelfs - naast hun gewone tekenschrift - een zogenaamd ‘religieus tekenschrift’ (Religious and Moral Education), met daarin opdrachten in de trant van: ‘Draw two things God created’ en dan zie je dat het kleine grut bijvoorbeeld een zon tekent, of een maan of een boom enz. Een andere opdracht was: ‘Draw and name the first man God created’. Het antwoord was uiteraard Adam, maar ik (Dees) maakte een geintje door te zeggen: It was mister Ben. Dit soort humor wordt vaak niet begrepen cq niet gewaardeerd.

De man van Nanaama, Stephen genaamd, is werkzaam bij de Calbank. Op zekere dag droeg hij een zwart-rood lapje om zijn pols. Navraag van mijn kant leerde dat dit een symbool van rouw was. Een collega van hem was gestorven en dan is het gebruikelijk dat de medewerkers hun rouw op deze manier tonen.

Het huis annex school is een gezellige rotzooi….excusez le mot……Het is niet voor te stellen hoeveel spullen er in de kamers van het huis rondslingeren cq zijn opgeslagen. Je moet overal overheen klimmen om ergens bij te kunnen komen. Als we eten hebben we nog net een puntje van de tafel tot onze beschikking. Alles staat propvol. De werkplaats van Malle Pietje is er niets bij! Bovendien zien wij veel spullen van ons zelf terug , die wij in 2011 hebben achtergelaten toen we terug moesten keren naar Nederland.

Oma Theresa heeft ons vaak laten weten dat zij gedurende de hele rouwperiode niets mag doen……I have to stay indoors….aldus grandma. Daarom was het vreemd dat zij op 28 februari naar Kumasi vertrok en op 1 maart terugkeerde, (achteraf bleek dat zij niet naar Kumasi was gegaan, maar naar Cape Coast). Bovendien had zij o.a. Efua meegenomen en dat betekende dus dat Efua niet naar school kon gaan. En dan te bedenken dat oma degene is die er juist op hamert dat het meisje altijd de lessen moet volgen, maar goed……Afrika werkt nog steeds volgens z’n eigen logica (en daar blijven wij ons nog vaak over verbazen)…..!!!

Tot zover onze belevenissen van de maand februari. Wij voelen ons echt thuis op Tessark; een gezellige ‘huiskamer-school’. Volgende maand hopen we weer nieuwe berichten te kunnen sturen.

Bye for the moment!!!
Ben en Dees