School, school....en nog eens school.... (deel 2)

Mijn verslag is te lang om in 1x te plaatsen. Vandaar dat ik een deel 1 en deel 2 heb gemaakt. Dus beste lezer: Start bij deel 1.

12 maart: PTA-meeting (Parents Teachers Association) op de lokatie van de nieuwe school in Sekondi. (Werkplek Ben). Op verzoek van Stephen (echtgenoot van direktrice Nanaama) moest Ben zich tussen de ouders begeven, ten einde - door zijn witte kleur - de school te promoten. Het was echt een PR-stunt…….zien en gezien worden….niet echt onze stijl……

Oma Theresa had opdracht gegeven om tijdens Assembly een nieuw liedje te leren in de lokale taal Fanti. Alle leraren werden 10 minuten voor aanvang van deze ochtendparade opgetrommeld en naar de huiskamer gestuurd waar oma Theresa de leerkrachten het betreffende liedje leerde. Meteen daarna konden de teachers het overbrengen naar de kinderen en men vond het leuk dat ik (Dees) ook de Fanti-woorden probeerde uit te spreken. Het liedje had als titel Nanaa jee en ging over de koning, over God e.d. Eén juf ging wel erg ver in haar uitleg en drukte de kleintjes het volgende op het hart: ‘Always listen to Jesus and never listen to the devil and pray to God that your parents earn plenty money, so that they can pay your schoolfees!!!’

Soms stuit je hier op hele vreemde namen. Nu zijn we natuurlijk wel iets gewend…..in Tamale waren het vooral moslim-namen; hier in Takoradi zijn het christelijke namen en hebben veel leerlingen een Ghanese naam en een Engelstalige naam. De Ghanese namen zijn bijvoorbeeld: Kwame, Kwesi, Afi, Kofi; de Engelstalige namen zijn meer herkenbaar voor ons: Rose, Sarah, Emma, Dorothy, Alice, Daniel, Kelvin enz. enz. Aangezien de mensen in Ghana over het algemeen erg gevoelig zijn voor vorm en buitenkant (er moet een mooie strik omheen), kom je ook namen tegen die wij wellicht zouden scharen onder de noemer ‘kermis-namen’. Wat te denken van: Prince, of Angel, Princess of Monaliza?’.......

Wij lezen op het Ghanese nieuws dat het erg onrustig is in Tamale: Er zijn 2 mensen vermoord; er zijn auto’s in brand gestoken; een soort van mobiele eenheid is afgereisd naar Tamale enz. In Tamale had je soms het gevoel dat je met halve wilden te maken had. Takoradi is iets meer geciviliseerd. Toch vind ik het geweldig dat ik verschillende kanten van Ghana heb mogen ervaren…..

13 maart: PTA-meeting voor de klassen KG1 en KG2 op de lokatie van de oude school in Takoradi. (Werkplek Dees). Dat het betalen van schoolgeld (85 Cedis per maand) een heikel issue is en dus hoog op de agenda staat, werd ’s morgens al duidelijk. Er was een bord geplaatst met daarop de tekst: ‘No fees no school!!!’
Ook het betalen voor het eten van de kinderen is ‘a problem’ en dan te bedenken dat een kind een hele maand lang voor 40 Cedis (omgerekend ongeveer 12 Euro) op school kan eten.
Op 14 maart volgde er nog een PTA-meeting voor de klassen Nursery 1 en Nursery 2.

Ben werd op 13 maart geconfronteerd met het feit dat een leerling een andere leerling had bestolen. Teacher Aboitie maakte hier korte metten mee, hoewel de dader bleef ontkennen. Daarop besloot Aboitie dan maar om meerdere verdachten een pak rammel te geven. Ongeveer 7 kinderen werden afgeranseld…………..Een dag later kreeg een kind uit een klas van Ben een potlood in het oog……en zo gebeurt er ook van alles in de klassen P1 t/m. P5, zijnde de doelgroep van Ben.

Alle leerkrachten zien mij (Dees) graag komen, omdat ik - zoals zij zeggen - hun werkdruk verlicht. Ik help overal……de ene keer met ‘fill in the missing letters’, dan weer met ‘write the number names (against it’s numerals)’, of ‘match the number names to it’s numerals; een andere keer met count, write and spell of ‘draw circles to represent the numbers’ of ‘draw and colour a heart’ (om maar eens iets te noemen). De kleintjes houden me bezig!!!

Toen ik op 13 maart de klas van juf Gladys binnenstapte voor storytelling, lag zij languit op de grond. Zij had een matje uitgerold en sliep. Navraag bij collega Abigil leverde op dat juf Gladys maagpijn had. Juf Gladys is een hele dikke tante, dus het was wel een komisch gezicht om haar languit in het klaslokaal aan te treffen.

En dan een aftelrijmpje voor de kleintjes:
Eeny Meeny Miney Mo
Grab a tiger by the toe
If he screams let him go
Eeny Meeny Miney Mo.
De kleintjes vonden het prachtig; iedere keer viel er iemand af en uiteindelijk bleef de winnaar over. Het was een groot succes en het was even ontspanning voor de kinderen aan het einde van de dag net voordat zij naar huis gingen. Niet meer en niet minder……dacht ik…..totdat een leerkracht van Sekondi (P4) het rijmpje hoorde. Deze teacher Aboitie was even voor een vergadering op de oude lokatie. Hij toonde belangstelling voor het rijmpje en liet me weten: ‘I can use it for worshipping on Wednesday for the primary pupils in Sekondi’.
Dacht ik nog even dat het een onnozel aftelrijmpje was, volgens Aboitie zat er wel degelijk een boodschap achter, te weten: Je moet mensen nooit forceren om iets te doen. Op mijn beurt liet ik hem weten: ‘Well it is the more or less like: ‘You can force a cow to go to the river, but you can’t force it to drink’, waarop Aboitie reageerde met: ‘Exactly’. Terplekke werd het rijmpje door Aboitie opgenomen.

14 maart: Competition Maths……..... Op deze dag hebben vele scholen uit Takoradi/Sekondi deel genomen aan een competitie op het gebied van rekenen. Ook enkele leerlingen van de Tessark-school deden mee: 4 leerlingen uit P5.
In de aanloop naar deze wedstrijd vond er op 5 maart op de school van Ben een training plaats ter voorbereiding op de competition van 14 maart. Dat er niet of nauwelijks wordt gecommuniceerd in Ghana en al helemaal niets wordt uitgelegd is ons bekend en dus werd Ben weer overvallen door deze happening. Niemand had hem hierover geïnformeerd.
Nauwelijks had een collega hem bijgepraat en verteld wat de bedoeling was van deze training, of Ben werd geacht naar voren te komen om zomaar ‘out of the blue’ een speech te houden. Nu heeft Ben het voordeel dat hij zeer ontwapenend kan reageren, dus die speech was dan ook geen enkel probleem. Ook op 13 maart werd er nog even geoefend voor de competition. De 4 uitverkoren leerlingen werden op de ‘cour’ gezet en werden omringd door leerlingen en leerkrachten, die dus als publiek moesten fungeren voor de grote dag op 14 maart.

Dat Ben het goed heeft in Ghana (combinatie van man/blank/oud) is wellicht bekend. Soms leidt dit tot komische opmerkingen. Toen Ben een keer liet weten dat hij op zijn gewicht moest letten, liet Bobo mama weten: ‘No mister Ben, you are a man’ en daar is dan alles mee gezegd. Na nogmaals gemeld te hebben dat verschillende kilo’s verliezen beter zou zijn, reageerde zij met: ‘ No mister Ben, you are okay, you are only medium’………..

Kokkin Alice is behoorlijk corpulent; een gezellige dikkerd met wiebel-billen. Haar achterwerk werd zelfs ingezet in een kleuterklas…….de kleintjes vonden het prachtig om haar schommelende bewegingen te zien.

Op 14 maart heb ik ook even geholpen op de ‘office’, aangezien ik nog tijd over had. Ik had namelijk een dag eerder al het hele school-programma afgewerkt.
Hard werken zit nu eenmaal ingebakken in onze Nederlandse cultuur en de teachers lieten me weten: ‘ You have done well’. Altijd fijn natuurlijk om te merken dat iedereen tevreden is.

Een jongetje van een jaar of 7 kwam naar Ben toe en zei: ‘I want to visit you in The Netherlands, so please what is your housenumber?’ Nadat Ben 47 had gemeld, liep hij glunderend weg. Een dag later vroeg hij nogmaals: ‘Your housenumber is 47, isn’t it?’ (alsof hij verzekerd was van ‘goud in handen’).

In het weekend is het heerlijk om verlost te zijn van het kabaal van 870 leerlingen. We ontvluchten dan even de school-scene, want aangezien we wonen en werken op school kom je er moeilijk los van. Op zaterdag en zondag gaan we meestal even naar de stad en naar de zee. Geregeld komt Nanaama ook in het weekend nog binnenlopen op de Tessark-school en vaak ‘dropt’ zij haar 3 kinderen dan bij haar moeder, zijnde oma Theresa. Zo ook op 15 maart. Nanaama vloog in en uit en vertrok weer. Toen zij hoorde dat wij richting town gingen, zei ze: ‘Oh you can join the schoolbus with our driver’. Wij boften dus en hoefden dus geen ‘shared taxi’ aan te houden.

Nog steeds zitten we in de voorbereidingen van de uitvaart van grandpa Eric. De weken in de aanloop naar de ‘funeral’ volgen elkaar in hoog tempo op. Naarmate de tijd verstrijkt wordt het steeds drukker met bijvoorbeeld mensen die donaties komen brengen. Dit in de vorm van zakken rijst, grote blikken tomatenpuree, yams enz.
En nog steeds is oma Theresa met enkele personeelsleden bezig om orde te brengen in de immense chaos van spullen in het huis. Had ik al eerder vermeld dat we nog nauwelijks onze kamer konden bereiken en dat het bijna onmogelijk was om in de huiskamer te eten, op 15 maart was het dus echt onmogelijk om de eettafel te bereiken en aten we dus maar in de gang.

In het weekend is er regelmatig telefonisch contact met Tamale. Aangezien wij hadden gelezen dat het erg onrustig was geweest in Tamale (een paar mensen vermoord; auto’s in brand gestoken e.d.), informeerden we hiernaar bij onze vrienden. Toen wij vroegen: ‘How is life in Tamale?’, kregen wij zoals altijd het bekende antwoord te horen: ‘Tamale is fine’. Dus vroegen we een beetje door en refereerden naar de recente ontwikkelingen. Mister Halilahi die de scepter zwaait op ons trainingscentrum in Lamashegu liet eindelijk weten: ‘Yes, it was terrible; it was the youth in Lameshegu who caused the problems; I had to close my shop and run away, but…..now everything is okay, so we thank God’………..Opgelost dus; men maakt er weinig woorden aan vuil………

Op 16 maart zouden we weer hulp krijgen van Emmanuel en Ignatius, 2 jongens die werkzaam zijn bij IT Guardian, een computerbedrijf in Takoradi. Hadden zij ons een week eerder prima geholpen met allerlei computerklussen, op 16 maart echter lieten zij verstek gaan……we can’t make it at 2.00 pm, but we will come between 4.00 and 5.00 pm, because we are in Accra now and we will call you when we arrive in Takoradi’. Natuurlijk gebeurde er niets en belden we zelf op……We are still in Accra……we are on our way coming……now we are in Cape Coast…….blablabla……Om een lang verhaal kort te maken: Zij kwamen dus niet opdagen en bovendien lieten zij niets van zich horen. Dus wij belden maar weer en dit resulteerde in een nieuwe afspraak op 21 maart en daarna nog op 28 maart en 31 maart.

Collega Ebenezer van KG 1a heeft het altijd over landen waar het volgens hem beter toeven is dan in Ghana. Vele landen passeren daarbij de revue.
Plotseling liet hij de leerlingen weten:
‘If you don’t have ears to listen, you have skin to feel the cane and this time I will use the Bangladesh cane!’
Of wat te denken van: ‘If you can read the following word, I give you 10 Cedis’. Het betreffende woord was ‘teaching’ en waarschijnlijk wist hij dat de 4-5-jarigen dit woord niet konden lezen, maar dan nog is het natuurlijk zeer vreemd om op die manier te werk te gaan.

Aangezien de klassen erg groot zijn (65 kinderen is normaal) heeft iedere klas 2 leerkrachten (en sommige klassen zelfs 3). Ebenezer en Dorothy uit KG 1a zijn goed aan elkaar gewaagd. Met name Ebenezer is erg ‘ funny’. Men is vrolijk en er worden vele geintjes gemaakt. Of om met de woorden van Dorothy te spreken: ‘We play and work. Even if we are annoyed, we don’t take it far’. Ook kreeg ik te horen: ‘Madam Desirée, you work very hard; last week you looked tired’.

Vanwege het feit dat Nanaama in het verleden heeft meegemaakt dat Ben ziek was (malaria, overgeven), blijft zij vragen: ‘Mister Ben how is your health?’ Zij geeft zelfs instructies aan de kok in de trant van: ‘This is good for mister Ben; this is not good for mister Ben’ enz. Op een zeker moment maakte Ben een grapje en zei: ‘ Well, my health is always an issue for you, is it not?’, waarop Nanaama ad rem reageerde met: ‘Of course, I am your second wife!!!’

Stephen (de man van Nanaama) heeft geluk gehad. In Accra raakte hij betrokken bij een auto-ongeluk, maar gelukkig was er slechts materiёle schade.

Situatie in KG 1b: Was ik druk bezig met stapels schriften nakijken, toen plotseling de hele klas wegliep……alle kinderen en tevens de teachers vertrokken, mij zonder enige uitleg alleen achterlatend (was wel lekker rustig). Navraag maakte duidelijk dat het om een ‘nature walk’ ging. Van tijd tot tijd gaat de klas er even tussen uit voor een wandelingetje in de buitenlucht. Na ongeveer een kwartier kwam de hele bubs weer terug, maar niet voor lang. Wederom vertrok men. Deze keer kregen de kinderen nog een half uurtje buiten les en moesten zij alle woorden spellen die als tekeningen op de schoolmuren staan afgebeeld.

Op 18 maart togen Ben en ik naar de Immigratiedienst in Sekondi voor de verlenging van onze visa. Aangezien Ben in Sekondi werkt en dus al halverwege de Immigratiedienst was, bleek het handiger te zijn dat ik (Dees) eerst naar de school in Sekondi ging om Ben op te halen. Chauffeur Isik van de Tessark-school reed. Het was nog even onduidelijk of direktrice Nanaama ook mee ging, maar uiteindelijk deed zij dat niet. Toen ik arriveerde op de school van Ben, werd ik luidruchtig welkom geheten door vele leerlingen die ik 3 jaar geleden in de klas had gehad op de oude lokatie van de school. Hoewel er niet veel tijd was om te socializen, was het toch leuk om de nieuwe school weer eens te zien. Ook troffen we nog een soort van schoolarts die belangstellend informeerde waar wij vandaan kwamen. Plotseling kreeg ik te horen: ‘Why you didn’t bring your children to Ghana?’ Toen ik vertelde dat wij geen kinderen hadden (iets dat eigenlijk onmogelijk is binnen een Ghanese setting), liet hij weten: ‘No problem; God will provide them for you’……hahaha!!! Oké, op naar de Immigratiedienst dus….. het betrof een normale verlengng van ons visum met 3 maanden. Wij zagen verschillende ‘officers’, waaronder de oud bekende Immigration-officer Stephen, die was overgeplaatst van Tamale naar Sekondi. De normale verlenging van 3 maanden was geen enkel probleem en een dag later konden de paspoorten met de stempel van de verlenging al worden opgehaald. Los van deze normale verlenging met 3 maanden, hebben wij het plan om opnieuw een verblijfsvergunning te regelen.
Aangezien wij al vele jaren in Ghana hebben vertoefd en ‘good records’ hebben in Tamale en Accra en in het verleden al in het bezit zijn geweest van een werkvergunning alsmede een verblijfsvergunning, kregen we te horen dat er in ons geval 2 mogelijkheden zijn, te weten:
1. Eerst een werkvergunning realiseren via het Ministerie van Binnenlandse Zaken. In het verleden hebben wij deze weg bewandeld, maar het was een lang en moeilijk en duur proces.
2. Kunnen bewijzen dat één van beiden boven de 60 jaar is en binnen niet al te lange tijd met pre-pensioen gaat. In dit geval is het niet nodig om eerst een werkvergunning te regelen. Je kunt dan direkt een verblijfsvergunning voor een jaar aanvragen. Bovendien is een verblijfsvergunning veel goedkoper dan een werkvergunning.
Los van dit alles moet je - als buitenlanders - sowieso tegenwoordig in het bezit zijn van een Non Citizen ID Card. Deze kaart is aan te schaffen bij de CAL-Bank (Harbour branch) en laat dát nu net de bank zijn waar Stephen (man van direktrice Nanaama) werkt. Is dat even boffen!

Hoewel Engels natuurlijk niet onze moedertaal is en het altijd lastig blijft om gevoelens in een andere taal correct te verwoorden, komt onze boodschap altijd wel over. De nuances zijn soms moeilijk, maar goed……as long as the message is clear, that is most important. Engels schrijven daarentegen gaat prima en vaak moeten we de leerkrachten daarin nog corrigeren. Dit doen we dan op een humoristische manier, omdat we niet de witte wijsneus uit willen hangen. Een voorbeeld van een Engelse zin geschreven door een kleuterjuf die te wensen over liet. De opdracht luidde: Draw a blackboard. Nu hadden sommige kleintjes niet alleen een schoolbord getekend, maar ook meteen gekleurd. Tsja….en dat was niet de opdracht. Dus luidde de kritiek van de juf: ‘Did I asked you to colour it?’ Zij gebruikte dus twee keer de past tense in één zin. Ik liet haar weten dat ik altijd graag met taal bezig ben en vroeger op school blijkbaar goed had opgelet bij ‘English grammar’. Kortom: Moest de zin niet gecorrigeerd worden in: ‘Did I ask you to colour it?’. Hierop reageerde juf Sarah met: ‘ You are right, I will make the corrections’.

Kokkin Alice heeft - samen met haar collega’s - iedere dag haar handen vol aan het bereiden van voedsel voor 870 kinderen. Zij moet niet alleen alle magen vullen op de oude lokatie in Chapel Hill Takoradi, maar zij moet ook het eten gaan brengen naar de leerlingen van de nieuwe school in Sekondi. Al omstreeks 11.00 uur worden alle klassen in Takoradi voorzien van de dis. Vóór 12.00 uur vertrekken Alice en collega Mary al naar Sekondi. Dit betekent voor mij (Dees) dat mijn eten reeds om ongeveer 11.00 uur/11.30 uur klaar staat. Mijn ochtendprogramma ‘ marking and setting the homework’ eindigt echter pas om 12.00 uur. Dit betekent in de praktijk dat ik eigenlijk altijd koud eten krijg. Om dit te voorkomen zijn er 3 mogelijkheden: Of eerder stoppen met werken (maar dat laat de timetable eigenlijk niet toe, hoewel……ik kan het werk op mijn kamer afmaken en tegelijkertijd eten); of zelf de laatste hand leggen aan de finishing touch van de maaltijd of opwarmen in een magnetron. Dit laatste blijkt in de praktijk vaak niet mogelijk te zijn. Als er geen ‘lights off’ is, is de power meestal ‘too low’ om een magnetron te kunnen gebruiken. Nou ja, komt goed…………..

Inmiddels eten we op onze eigen kamer en niet meer in de huiskamer bij oma Theresa. Naarmate de uitvaart van opa nadert, wordt het namelijk steeds drukker in huis en bovendien vinden wij het ook wel fijn om enige privacy te hebben (voor zover mogelijk hier).

Typisch Ghanees…..er wordt niet gepland…….
Al in januari heb ik direktrice Nanaama en haar moeder oma Theresa laten weten dat ik bereid ben om een bijdrage te leveren aan de uitvaart van opa Eric. Dit in de vorm van een lezing in de kerk, maar ook in de vorm van een voordracht door de leerlingen van de school.
Er kwam geen duidelijk antwoord, noch van moeder noch van de dochter. Op een gegeven moment concludeerde ik: ‘Welnu, ik heb mijn goede wil getoond, als ik niets meer hoor, dan zij het zo. Twee weken voorafgaande aan de ‘funeral’ echter laat Nanaama in paniek weten: ‘Dees you have to write a tribute for grandpa’. Uh hallo…….ik liet haar weten dat ik al in januari mijn lezing aan zowel haar als aan oma had gegeven en dat ik tevens een bijdrage had willen leveren samen met de leerlingen en dat ik nooit een duidelijk antwoord van n’importe qui had gekregen. Hierop liet zij weten dat de kerk in eerste instantie geen ‘tributes’ had toegestaan, maar plotseling wél om ‘tributes’ vroeg. En dat moest uiteraard wel passen in de Ghanese cultuur. De lezing die ik had gemaakt vond zij weliswaar heel mooi, maar ook vreemd binnen een Ghanese setting: Te weinig vorm, te veel inhoud. Tsja……dat hoort bij mij………Ik probeerde haar duidelijk te maken dat ik - op de keper beschouwd - de beste man, zijnde haar vader nauwelijks heb gekend. Verder ben ik niet Engelstalig en ben ik geen familie. Ik ben slechts een vrijwilliger die haar goede wil heeft getoond, maar nu eenmaal ook wel eens denkt met een Nederlands hoofd in een Nederlands kader. Enne….is het niet mooi dat er ook een Nederlands-getint aspect (vertaald in het Engels) kan worden ingebracht? Ik verwoordde het als volgt: Life and death is a matter of all nations, so a mix of cultures!!!

Hoewel wij iedere dag te vinden zijn in de klaslokalen, gebeurt er achter de schermen ook nog veel. Zo hebben wij een ondersteunende en adviserende taak binnen het management-team gekregen. Concreet vindt het meeste plaats in de wandelgangen. Voor een Nederlands hoofd worden beslissingen ad hoc genomen en is het niet altijd gemakkelijk om op de juiste wijze om te gaan met de ‘Ghanian culture’, die overal duidelijk voelbaar is.

Via YouTube vind ik allerlei rijmpjes en liedjes voor de kleintjes. Dat is ook wel nodig, want iedereen in mijn 10 klassen blijft erom vragen. Leuke bijkomstigheid: Ook een leerling van Ben uit P4 gaf Ben een boek met geschikt materiaal voor het kleine grut van Dees. We kunnen dus weer even vooruit!

Een idee van Ben dat hij lanceerde bij Nanaama: Realiseer een ‘speakers corner’ voor de leerlingen van de nieuwe school in Sekondi, zodat zij getraind worden in: Spreken in het openbaar. Nanaama vond dit een goed idee.

Gedurende de werkweek brengt Stephen (man van Nanaama) zijn kinderen iedere ochtend naar de school op de oude lokatie in Takoradi (Chapel Hill). De twee oudste kinderen (zoon Naneejo van 5 en dochter Meefia van 3) gaan dan naar hun klaslokalen. Het jongste zoontje (Pikee van 6 maanden) geeft hij af aan de persoonlijke verzorgster, zijnde Bobo mama. Vervolgens vertrekt Stephen naar zijn werk op de CAL bank. Nanaama start haar werkzaamheden dagelijks op de nieuwe school in Sekondi en komt vaak tegen het einde van de middag naar de oude lokatie in Takoradi. Stephen is ook vaak te vinden op zowel de oude als de nieuwe school. Hij doet veel werk achter de schermen en doet de monitoring en stuurt zijn vrouw aan. (Hij heeft de hersens, zij de vlotte babbel). In het weekend echter (en voornamelijk op zaterdag) wordt baby Pikee ook vaak ‘ gedropt’ op Chapel Hill en dan kunnen wij niets aan Bobo mama vragen, want………’ I have to take care of Pikee’.
Maar niet getreurd….zomaar out of the blue is daar plotseling Hega en zij wordt weer toegevoegd aan het lijstje personeel op Tessark.

Toen wij kennis maakten met Hega liet zij weten dat zij erg graag naar Nederland wilde gaan. Nu gaat zo’n mededeling natuurlijk bij ons het ene oor in en het andere oor uit, maar haar idee was - an sich - niet verkeerd. Hega vertelde namelijk dat zij naar Nederland wilde komen om als ‘housemaid’ te werken. Toen wij haar vertelden dat eigenlijk niemand in Nederland personeel thuis heeft om te wassen, te koken en te poetsen, keek zij hier vreemd van op. Wij lieten weten dat niemand in Nederland 24 uur per dag deze kosten kan betalen en dat eigenlijk iedereen dus de huishoudelijke klussen grotendeels zelf doet. Hega liet zich echter niet uit het veld slaan en reageerde met: ‘Is it more than 50 Cedis?’ (zo’n 12 Euro), waarop onze reactie luidde: ‘Yes, it is much more costly’. Verder legden we haar uit dat zij slechts een verblijfsvergunning zou kunnen krijgen voor 3 maanden en dan weer terug zou moeten keren naar Ghana, omdat het nu eenmaal ‘not allowed’ is om langer te blijven. Zij dacht even diep na en daar kwam de volgende leuke reactie: ‘But will the President see me if I stay longer?’ Ondanks haar kinderlijke logica sloeg ze toch de spijker op de kop: Met het oog op de vergrijzing van Nederland en de daaraan gekoppelde afbrokkelende verzorgingsstaat, zou het niet verkeerd zijn om deze hardwerkende Ghanezen in te zetten in de Nederlandse zorg. Het lijkt ons een prettig vooruitzicht!

De voorbereidingen voor de uitvaart van opa Eric (75 jaar geworden) gaan nog steeds door. Op 23 maart werden er posters gebracht met daarop zijn afbeelding. Deze posters werden opgehangen aan de voorkant van het huis annex school. Ook werden er zwart/rode linten en grote corsages opgehangen. Verder dragen al veel personeelsleden een zwart/rode corsage om hun pols. Veel vrouwelijke teachers hebben ervoor gekozen om deze corsage in hun haar te draperen. Madam Maggie (kleuterjuf en huishoudelijke hulp die op Tessark woont) heeft weken achter elkaar deze corsages gemaakt.

Op diezelfde zondag 23 maart verschenen er in de vroege avond ongeveer 45 dames van de kerk. (All church-members). Zij kwamen hun medeleven tonen. Oma vroeg aan ons om de sessie bij te wonen en dus zaten ook wij in de veranda. Het is moeilijk te omschrijven hoe de mensen hun betrokkenheid laten zien. Er wordt gebeden; er wordt gezongen en iedereen prevelt door elkaar heen. Aan het einde wordt er getekend in het condoléance-boek. Deze saamhorigheid hoort bij de Ghanese cultuur. Iedereen helpt en steunt elkaar. Of om met de woorden van oma te spreken: ‘If one member is sick, it affects everybody and then we have to care for each other’.

Op 26 maart werd er zelfs een koe afgeleverd……juist ja……bestemd voor de funeral…….En de leerlingen kregen een briefje mee, bestemd voor de ouders, waar men ook vroeg om ‘a funeral contribution’.

Noodweer op 24 maart……..de regen kwam met bakken de lucht uit………In een klaslokaal van de nieuwe school werd Ben geconfronteerd met een lekkage en dit meldde hij dan ook bij Stephen (echtgenoot van direktrice Nanaama). Hij is namelijk degene die de supervisie van de bouw regelt. Deze nieuwbouw is namelijk nog lang niet klaar (hoewel er al vanaf September 2013 les wordt gegeven).

In de week van 24 maart gingen de ‘exams’ verder (daar was al mee gestart op 20 en 21 maart).
Op de lokatie Chapel Hill (oude school Takoradi) werd gecheckt welke ouders de ‘schoolfees’ niet hadden betaald en in eerste instantie dreigde direktrice Nanaama met: ‘No schoolfees paid, then no writing exams’. Na overleg met enkele leerkrachten werd besloten om alle kinderen wél deel te laten nemen aan de ‘exams’, maar de ‘reports’/de uitslag pas aan deze groep te melden na betaling van het schoolgeld. De betreffende kinderen werden apart in de klas gezet, zodat iedereen kon zien wie er niet betaald had. Wellicht niet echt ‘comfortable’ voor een Nederlands hoofd, maar de Ghanese kinderen - met hun abnormaal hoog incasseringsvermogen - werden er niet koud of warm van. Tussen de bedrijven door kwam er ook nog een ‘ nurse’ die een ‘health talk’ kwam houden. Beetje vreemd om dit tijdens de ‘exams’ te doen, maar goed…….zoek nooit naar logica hier, want dan heb je geen leven!

Eén kereltje in KG 1a (niet al te slim en niet al te ijverig), werd uitgefoeterd, omdat hij nog steeds niets op zijn ‘exampaper’ had geschreven. Juf Dorothy liet me weten dat het knaapje een afstammeling was van de voormalige president van Ghana, zijnde Atta Mills, die een paar jaar geleden is overleden. So what? denk ik dan. Geeft dit feit hem een ‘carte blanche’ om dan maar niets te doen? Gelukkig zat juf Dorothy op mijn lijn, maar de ouders van het kind zagen het toch duidelijk anders: ‘Our son doesn’t have any problem, because we have a lot of money and therefore he can do what he wants in future, so please teachers don’t disturb our son in the classroom’. Pffff…………..

Ook op de nieuwe school in Sekondi vertelt Ben over zijn ervaringen gedurende de ‘exams’: Men laat de examenopgaven liggen op de oude lokatie en vertrekt per schoolbus naar de nieuwe lokatie zonder de opgaven mee te nemen. Die worden dus gewoon vergeten. Of men heeft te weinig papier waarop de leerlingen de antwoorden kunnen schrijven of het rammelt van de fouten in de opgaven of ……of……of…….er is altijd wel iets waarvan wij denken: ‘ Dat kan toch niet?’ De leerkrachten echter zeggen telkens weer: ‘Oh don’t worry; it will be okay by His Grace’…………….

Op 25 maart waren de leerkrachten het echter niet eens met de manier waarop de mensen van kantoor de opgaven hadden gemaakt: Veel te weinig ruimte voor de kleintjes om te schrijven en 2 vakken op 1 papier. (Aan de voorkant environmental studies en aan de achterzijde Religious and Moral education) en veel te veel fouten. Teacher Ebenezer van KG 1a ging meteen naar kantoor om zijn ongenoegen hierover uit te spreken en hoewel zijn collega Gladys uit KG 1b het met hem eens was, durfde zij dit niet te melden op kantoor. De mensen van de ‘ office’ echter vonden het niet nodig om hun werk opnieuw te doen en ja hoor……men vroeg de mening van de witte…….Ik liet iedereen heel rustig weten dat het inderdaad beter zou zijn om ieder vak op een apart blad aan te bieden (de ouders hadden daar bovendien voor betaald), maar nu het leed eenmaal was geschied, was het natuurlijk ook verkwisting om al dat papier weg te gooien, dus…..next time better and discuss it with Nanaama, being the director and go with the whole team, support your colleagues……Toen ik de naam van Nanaama uitsprak, reageerde Gladys als door een wesp gestoken: ‘Please madam Desirée, don’t inform madam Nanaama about what you have seen’. Ik probeerde haar duidelijk te maken dat iedereen - dus ook zij - het recht heeft om zijn of haar mening te uiten en dat ik (Dees) het zeker zou bespreken met Nanaama.

Ik meldde iets in de trant van: ‘Open communication is important’, maar nee hoor……Gladys ging verder en zei: ‘Please I beg you’…..De discussie kreeg een vervolg en ik zei: ‘I know that I am from a negociation and explanation culture and that you are from a hiding and covering culture, but what is wrong with telling Nanaama that there were too many mistakes in the exams; that the space on the paper was limited for the little ones to write well and that each subject has to be on a separate sheet?’ Hierop antwoordde Gladys: ‘You don’t understand’ waarop ik reageerde met: ‘Oh yes, I understand it very well, you fear your job isn’t it?’ Tsja…en daarop liet Gladys een volmondig ‘yes’ horen, aangevuld met: ‘Your thinking is good and due to your experience in Ghana you are aware of the African culture, but I have a question: Did your open mind didn’t cause you problems in the North?’ Nu was het mijn beurt om daar bevestigend op te antwoorden en ik liet haar weten: ‘Oh sure, but despite the problems, it was never a reason for me to stop fighting for justice’. Toen ik de klas uitliep hoorde ik Gladys tegen haar collega’s zeggen; ‘Madam Desirée is a very strong woman’………...hahaha!!

Nanaama was het eens met de leerkrachten: Te veel fouten in de examenopgaven; slechte layout; 2 vakken op 1 papier enz. De mensen van het kantoor (Richard en Mercy) moesten dus op het matje komen. Vooral Mercy moest het ontgelden. Ook van de echtgenoot van Nanaama - Stephen - kreeg Mercy nog een behoorlijke uitbrander. Wij waren het ook eens met de leerkrachten en vonden dus ook dat de mensen van kantoor prutswerk hadden geleverd, maar toch was ik overtuigd van de beste bedoelingen van Mercy. Toen ik dit liet blijken, bulderde Nanaama: ‘Don’t defend her’……Nanaama en Stephen spelen hun rol van manager soms een beetje te kort door de bocht………….Onze rol is vaak lastig: Wij zijn aan de ene kant een verlengstuk van de familie, aan de andere kant maken we deel uit van het management-team en zijn we bovendien nog collega’s van de leerkrachten. Wij hebben diverse ‘petten’op en dat is niet altijd even gemakkelijk. Je moet geen spion zijn, maar uiteraard moeten onvolkomenheden glad worden gestreken. Daarnaast ben je ook nog vertrouwenspersoon voor veel personeelsleden.

Zelfs de kindjes van de crèche moesten er aan geloven: Vanaf anderhalf jaar werden zij geacht deel te nemen aan de ‘exams’. Dit bestond uit: Handje in de verf dompelen en de handafdruk op een stuk papier zetten.

Eén kereltje van de crèche had hier waarschijnlijk geen zin in en weigerde te gehoorzamen. De leidster maakte even gebruik van een moeder die bij de politie werkt en sleurde het ventje mee naar de vrouw in uniform. Normaal gesproken is het grut daar doodsbang voor (deze straf wordt namelijk vaker gebruikt), maar dit kind werd er niet koud of warm van. Ik hoorde de politie-agente tegen het manneke zeggen: ‘Will you write?’ en tot ieders verbazing luidde het antwoord: ‘No’. De leerkrachten stonden versteld. Ik zag er wel de humor van in en liet weten: ‘ Well, I think this little one will succeed in life’……hahaha!

De kleintjes in Nursery 1 blijven mij maar Obruni noemen (Blanke). Toen ik vroeg: ‘Is my name Obruni?’, konden zij hier wel ontkennend op antwoorden, maar hoe Obruni dan daadwerkelijk heette, dat wisten zij niet, totdat 1 kereltje een poosje nadacht en plotseling liet weten: ‘Your name is mister Ben!’

Een opdracht in Nursery 2 ‘draw a doll’ werd niet helemaal begrepen. Vele kinderen tekenden een bal of een deur in plaats van een pop. Een begrijpelijke verwarring qua letters en klanken: doll-ball-door………..

Ben heeft op de school in Sekondi een zangcompetitie georganiseerd; een soort Voice Kids dus…………een groot succes!

Heel af en toe moeten we op werkdagen even naar de stad en soms hebben we dan geluk als we de schoolbus zien rijden die op de terugweg is naar Chapel Hill, zijnde de lokatie van de oude school. Wij krijgen dan een lift aangeboden. In de stad worden regelmatig onze namen geroepen door de vele schoolkinderen; de 870 leerlingen loop je natuurlijk niet mis en dan klinkt het iedere keer weer: ‘Mister Ben; madam Deseree’…………………….

Op 27 maart kwam er weer een hele delegatie van vrouwen op bezoek bij oma……..weer andere ‘church-members’. Deze keer was het een groep van zo’n 20 dames die in een lange rij richting veranda ging. Elke vrouw had een schaal op het hoofd met etenswaren: yam, rijst, tomatenpuree, olie, drankjes, koffiemelk, suiker, milo, houtskool; te veel om op te noemen. Nadat iedereen had plaats genomen in de veranda, werden de schalen met etenswaren in het midden op de grond gezet en werd er gebeden, gesproken, gezongen en gedanst. Het blijft heel bijzonder om zo’n samenzijn mee te maken.

De naderende uitvaart van opa Eric is een mooie aanleiding om de teachers te vertellen over de verschillen in cultuur als het gaat om een uitvaart. De shocks volgen elkaar in sneltreinvaart op: What? In The Netherlands burning the body to ashes is common? You don’t spend a lot of time on it? You pay for an insurance? O my God…….it’s too bad…….tsja……differences in culture my dear, luidde mijn antwoord…en…I don’t think in terms of right or wrong; it is a matter of culture and we respect each other’s culture, is it not? Hier werd bevestigend op geantwoord.

Over de uitvaart gesproken: Werd aan het begin van deze maand nog gemeld dat er een kleermaker zou worden opgetrommeld voor ons die de ‘funeral clothes’ zou maken, aan het einde van de maand werd dit weer teruggedraaid. Onze gekozen eigen kleding was volgens oma ‘more than okay’.

En dan is Bobo mama toch echt weg; de verzorgster van Pikee, zijnde het jongste kind van Nanaama en Stephen. Toen ik aan Nanaama vroeg waar Bobo mama gebleven was (het was ons bekend dat zij niet helemaal voldeed), liet zij weten: ‘She has gone to the farm’ en daar werd cynisch bij gelachen. Niet echt aardig natuurlijk. In het Tessark milieu waar educatie als het aller belangrijkste wordt gezien, is ‘ the farm’ een soort van verbanningsoord. Toen ik dezelfde vraag aan andere personeelsleden stelde, waren de antwoorden zeer divers….varierend van: ‘I don’t know, ask grandma’…….tot…..’ she will come back’. Uiteindelijk besloten we om het te vragen aan oma Theresa. En weer kwam er een andere variant, namelijk: Grandma liet ons weten dat Bobo mama in principe tijdelijk op Tessark verbleef en bovendien had oma gevraagd of zij eventjes plaats wilde maken voor haar kinderen die over kwamen uit het buitenland voor de uitvaart van haar man. Oma had dus de kamer van Bobo mama nodig.
Bobo mama echter wilde hier geen gehoor aan geven en vertrok boos en onmiddellijk naar haar hometown in de buurt van Kumasi. Toen wij haar na een paar dagen belden, kregen we te horen: ‘I will never come back, ask grandma’………

Een ongelukje op 28 maart in P2 op de school van Ben: Een kind viel op de kin en kwam ongelukkig terecht en dit resulteerde in een snee en en bloederig tafereel. De moeder werd gebeld. Toen de leraren hun excuses aanboden, liet de moeder weten: ‘Oh don’t worry; he is hyper’…….….een ADHD-kind dus.

Hoofdpijn, hoofdpijn……Meestal betekent dit voor mij (Dees) malaria……..dus werd er even gecheckt op 29 maart en ja hoor…..malaria (volgens mij de 25e keer, maar ik kan er ook naast zitten). 3 dagen Coartem slikken dus…….

30 maart: Oma Theresa 70 jaar! Natuurlijk geen reden tot feest met slechts nog enkele dagen te gaan tot de ‘funeral’; de uitvaart van haar man (opa Eric) zal plaatsvinden op 5 april in Winneba.

So far so good and till next time!

Groet, Ben en Dees